OSIĄGNIĘCIA WIEKU PRZEDSZKOLNEGO.
Bezpośrednim osiągnięciem charakteryzującym lata przedszkolne jest rozwinięta działalność zabawowa. Cechuje ją planowanie oraz możliwość długoterminowej realizacji zamierzeń. Gdy zachodzi potrzeba czynności rozkładane są na etapy. Dziecko współdziała z innymi, wykonuje polecenia, podejmuje zbiorowe działania, zgodnie z ustaleniami pełni określone role.
Funkcję przygotowawczą wieku przedszkolnego należy rozpatrywać z uwagi na dominujący rodzaj działalności w okresie szkolnym. Tym rodzajem działalności jest zamierzona i zorganizowana czynność uczenia się, a jej celem – przyswojenie przez dziecko określonych wiadomości i umiejętności, o których sądzi się, że są bezpośrednio przydatne w życiu, bądź mają ogólny walor kształcący i sprzyjają wszechstronnemu rozwojowi.
Uczenie się w okresie szkolnym stanowi czynność, w którą społeczeństwo ingeruje w sposób najbardziej bezpośredni, stwarzając obowiązujące wszystkich sytuacje w postaci sformalizowanych instytucji (szkoły). Z tego powodu bardzo istotne jest właściwe przygotowanie dziecka.

SELEKCJA NEGATYWNA W MOMENCIE ROZPOCZYNANIA NAUKI W SZKOLE.
W praktyce rozwiązanie problemu dojrzałości szkolnej sprowadziło się przede wszystkim do selekcji negatywnej, wyrażającej się w niedopuszczeniu do szkoły tych dzieci, które nie ujawniły właściwości uznawanych za niezbędne. W wyniku badań odroczono tym dzieciom termin rozpoczęcia nauki w systemie szkolnym do momentu, kiedy staną się dojrzałe.
Taki sposób postępowania, aczkolwiek nie był rozwiązaniem zadowalającym, przynosił niewątpliwie pewne korzyści. Z jednej strony chroniło to niekiedy dzieci przed niepowodzeniami, z drugiej zaś ułatwiało nauczanie zbiorowe.
Efektem ubocznym, i to bardzo znacznym, były jednak także skutki ujemne. Odroczenie rozpoczęcia obowiązku szkolnego w przypadku dzieci ze środowisk zaniedbanych prowadziły do dalszego pogłębiania się różnic między tymi dziećmi, a ich nie opóźnionymi w rozwoju rówieśnikami. W konsekwencji było to więc stwarzanie gorszych warunków tym którzy już ze względów środowiskowych znajdowali się w sytuacji mniej korzystnej.
Te względy sprawiły, że zaczęto poszukiwać nowych rozwiązań, istotę problemu upatrując nie w dokonywaniu selekcji, lecz w zapewnieniu dzieciom ze wszystkich środowisk dobrego startu w szkole.

ZAPEWNIENIE DZIECIOM RÓWNEGO STARTU W SZKOLE.
Zgodnie ze współczesnym ujmowaniem zagadnienia dojrzałości szkolnej podstawowym problemem jest równy start w momencie rozpoczynania systematycznego kształcenia. Aby to osiągnąć, trzeba zająć dzieckiem znacznie wcześniej, a nie dopiero wtedy, gdy ma ono rozpocząć naukę szkolną.
Wyrazem tej tendencji jest wprowadzenie wcześniejszych zapisów do szkoły, połączonych z badaniem dzieci. W przypadku stwierdzenia ogólnych bądź fragmentarycznych opóźnień, dzieci poddawane są odpowiednim zabiegom, których cel stanowi przyspieszenie opóźnionego lub wyrównanie nieharmonijnego rozwoju. Zmierza się do tego, aby odchylenia będące efektem niekorzystnych warunków rozwoju zlikwidować przed wstąpieniem dziecka do szkoły.
Badanie odbywające się na sześć miesięcy lub na rok przed rozpoczęciem nauki jest zbyt późne, by podjęte w jego wyniku, nawet najlepiej zorganizowane oddziaływania, mogły prowadzić do pełnego sukcesu.
Niezbędna okazuje się znacznie wcześniej zainicjowana systematyczna opieka psychologiczna nad rozwojem dzieci. Od pierwszych lat życia powinny one być przedmiotem systematycznie przeprowadzanych okresowych badań psychologicznych, by ich rozwój podlegał specjalistycznej opiece i kontroli. Opieka nad rozwojem fizycznym nie wystarcza. Przedmiotem nie mniejszej troski powinien być rozwój psychiczny jednostki.

Podstawowym zaś , który oddziałuje na młode pokolenie jest nauczyciel-wychowawca.
Ogólna wiedza nauczyciela, bogactwo jego charakteru i jego rozmiłowanie do piękna stanowią jedynie warunek pedagogicznego oddziaływania na uczniów, ale nie przesądzają wcale o wyniku tego oddziaływania. On bowiem zależy przede wszystkim od efektywności pracy nauczyciela nad przekształceniem umysłów swoich uczniów, od stosunków pomiędzy nauczycielem a uczniami, od jego zaangażowania w swoją pracę, oraz od jego osobowości.
Tematem mojej pracy jest obraz nauczyciela w oczach ucznia szkoły podstawowej. Dotyczy więc ona w dużej mierze właściwości osobowych i dydaktyczno-wychowawczych, jakie posiada i jakie powinien posiadać nauczyciel oraz ich wpływu na stosunek emocjonalny ucznia do nauczyciela.
Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwsza część poświęcona jest problemom osobowości nauczyciela przedstawianych przez psychologów i pedagogów. W oparciu o psychologiczno-pedagogiczne badania staram się przedstawić cechy współczesnego nauczyciela, cechy u niego pożądane, oraz funkcje jego efektywnej, dydaktycznej i wychowawczej pracy. Przedstawiam również problem stosunków nauczyciel – uczeń .
W części drugiej, która jest poświęcona metodologii badań, przedstawiłam przedmiot i cele, a także metody i techniki badawcze, podałam ogólną charakterystykę uczniów w średnim wieku szkolnym i charakterystykę grupy badanej.
W trzeciej części dokonałam analizy badań odpowiadając na pytanie jaki: jest obraz nauczyciela w świadomości uczniów klas starszych szkoły podstawowej.
Pracę zamyka podsumowanie materiału badanego.

ROLA NAUCZYCIELA W PROCESIE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wychowanie jest podstawowym pojęciem w pedagogice. Według Bogdana Suchodolskiego1„rzeczą najważniejszą w wychowaniu jest kształtowanie ludzi tak, aby umieli żyć w warunkach współczesnej cywilizacji, aby umieli podołać zadaniom, które im stawia, aby korzystali z możliwości kulturalnego rozwoju, które im dostarcza”. Wychowanie to złożony proces, który obejmuje różne formy oddziaływania na człowieka oraz wpływa na jego rozwój przez całe życie.
Pojęciem równorzędnym z wychowaniem jest kształcenie. Kształcenie jest procesem ciągłym i bardzo złożonym. Zdaniem Godlewskiego2 „kształceniem można nazwać ogół czynności i procesów umożliwiających ludziom uzyskanie orientacji w otaczającej rzeczywistości przyrodniczej i społecznej”. Dzięki tym czynnościom i procesom ludzie zdobywają określony zasób wiedzy, umiejętności i sprawności.
Z kolei Douglas Barnes3 charakteryzuje proces kształcenia jako kształtowanie intelektu, przekonań, wartości, jakie odbywa się pod gidą szkoły”. Zwraca również uwagę na cele stawiane uczniom przez nauczycieli , odpowiednio dobrane przez nich treści i metody nauczania. Określa metody nauczania jako ważne i istotne w procesie kształcenia, ale w równej mierze mówi o celach uczniów, o ich przekonaniach i wartościach, które wpływają na rzeczywisty proces kształcenia, tak samo, jak cele zaplanowane przez nauczyciela. Twierdzi , że kształtowanie to przekształcenie już posiadanej i wciąż nabywanej przez uczniów wiedzy. opatruje się on także pewnych cech organizacyjnych i kulturowych w instytucji samej szkoły oraz pewnych „ukrytych wartości”, które dana szkoła reprezentuje. Dlatego więc, gdy mówi o rzeczywistym procesie kształcenia – mówi o sumie wszystkich celów, zarówno tych stawianych przez nauczyciela, ucznia jak i przez szkołę .
Zadaniem nauczyciela jest w równej mierze uczyć, co wychowywać. Stefan Wołoszyn1 twierdzi jednak, że „ wychowywać mogą jedynie ludzie wychowani”.

Książka została wydana, jak już wcześniej wspomniałem w 1998r, było to wtedy 80-lecie odzyskania przez Polskę Niepodległości, dla tych, co służbę uznali za życiowy drogowskaz.
Głównym powodem, mojej pracy na temat tej książki jest to, że jestem w ZHP od 1989r, a instruktorem, czyli wychowawcą dzisiejszej młodzieży w szkołach gimnazjalnych i szkołach średnich, od 2003r, obecnie prowadzę drużynę Wędrowniczą w wieku od 16 do 25 lat, drużyna moja składa się z 16 członków drużyny. ZHP czy też ZHR, można nazwać pedagogiką służby i świeżego powietrza.
Książka ta zawiera 105 stron, wzbogacono ją o ilustracje.

SPIS ROZDZIAŁÓW I MOJE REELEKCJE NA TEN TEMAT

1. O HARCERSTWIE NOWOCZESNYM.
W tym rozdziale ujęto miedzy innymi o:
a) IDEA- mówi o budowie ładu moralnego, jako coś, do czego się dąży, powinna ona być najbardziej stabilnym i niezmiennym elementem także nowoczesnego ruchu harcerskiego. W Polsce jej krystalizacja nastąpiła w oparciu o wartości chrześcijańskie i po latach doświadczeń, od 1949r. wbrew działaniom niszczącym, taki trzon ideowy zdołał się utrzymać.
b) METODA- opisuje o nadal aktualnej metodzie rozumiana jako „ Wielkiej Grze”, gdzie podstawę stanowią małe grupy (zastępy patrole), gdzie stopniuje się trudności (stopnie harcerskie i sprawności), tak jak w szkole czyli oceny.
c) PROGRAM- tu jest właśnie pole do popisu la nowatorów wszelkiej maści. W tej sferze można, a nawet trzeba włączyć w harcerskie działania wychowawcze wszystkie inne podmioty.
Wydaje się, biorąc pod uwagę potrzeby i zainteresowania, że program dzisiejszego harcerstwa winien oscylować wokół następujących spraw
• służba bliźnim (niepełnosprawni, szpitale, opieka nad dziećmi itp.),
• rodzina, jej tożsamość, a zatem tożsamość narodu,
• budowa Wspólnoty Polaków (Zachód- Polska-Wschód),
• współtworzenie demokratycznego państwa ( harcerstwo szkołą samorządności, administracji, zarządzania, postaw służby, gospodarności),
• kultura fizyczna (gimnastyka, wycieczki, sport- ekologia człowieka),
• ekologia środowiska naturalnego (turystyka, krajoznawstwo, ekologiczne obozy, poważne badania naukowe),
• porozumiewanie i komunikacja między ludźmi (języki obce, komputeryzacja).
ORGANIZACJA- w tym rozdziale opisane jest o nowoczesności harcerstwa, która w takim razie stanowi
• stabilna idea,
• elastyczna metoda,
• otwartość programowa,
• samodzielność regionów i stopniowanie demokracji,
• partnerstwo z innymi podmiotami wychowania.
 

MOTYW oznacza „w psychologii swoisty stan organizmu pobudzający osobnika do działania, które ma zaspokoić jakąś potrzebę”.
MOTYWACJ DO NAUKI może mieć dwa źródła:
1.    zewnętrzne
2.    wewnętrzne.
Motywacja zewnętrzna stwarza zachętę do działania, które jest w jakiś sposób nagradzane lub pozwala uniknąć kary. W szkole takiej motywacji sprzyja system nagród i kar oraz cały zbiór przepisów regulujących tok nauki.
Motywacja zewnętrzna wiąże się z:
•    uczeniem się bez zwracania większej uwagi na przydatność przyswajanych treści
•    brakiem przyjemności z uczenia się
•    preferowaniem zadań o niskim poziomie trudności, aby poradzić sobie z nimi bez zbytniego wysiłku
•    z skupieniem uwagi na zdobywaniu konkretnych ocen i na celu (uzyskanie nagrody uniknięcie kary), do którego zmierza, mniej zaś samej pracy.
Motywacja wewnętrzna pobudza do działania, które ma wartości samo w sobie, jej przykładem jest zainteresowanie lub zamiłowanie do czegoś.
Motywacja wewnętrzna wiąże się z:
•    przyjemnością czerpaną z nauki
•    większą ciekawością świata
•    z niższym poziomem lęku przed szkołą
•    z tendencją do głębszego przetwarzania informacji, angażowania do tego lepszych strategii
•    ze skłonnością do podejmowania zadań stanowiących wyzwanie dla człowieka
•    z lepszymi osiągnięciami w nauce
 GRUP MOTYWÓW UCZENIA SIĘ DZIECI I MŁODZIEŻY, NALEŻĄ DO NICH:
•    uczenie się dla uczenia
•    uczenie się w celach korzyści osobistych
•    uczenie się ze względu na utożsamianie się z grupą
•    pragnienie osiągnięcia powodzenia i uniknięcia niepowodzenia
•    uczenie się ze względu na nacisk i przymus
•    poczucie obowiązku
•    praktyczne cele życiowe
•    uczenie się ze względu na potrzebę społeczną.
Motywacja do nauki wiąże się z celem, jaki stawia sobie dziecko w uczeniu się.
W przypadku motywacji wewnętrznej tym celem jest przede wszystkim ZWIĘKSZENIE SWOICH KOMPETENCJI.
Dążenie do zwiększenia swoich kompetencji powoduje:
•     szukanie zadań – intelektualnych wyzwań
•     wytrzymałość i wytrwałość przy wykonywaniu zadań
•     w obliczu przeszkód wzmożenie swoich wysiłków i analizowanie dotychczasowych strategii w celu umiejętności
•     podtrzymywanie motywacji wewnętrznej
W przypadku zaś motywacji zewnętrznej celem jest UZYSKANIE POZYTYWNEJ LUB UNIKNIĘCIE NEGATYWNEJ OCENY SWOICH KOMPETENCJI.

]]> http://www.ogn.com.pl/motywacja-do-nauki/feed/ 0 http://www.ogn.com.pl/koncepcje-osobowosci-nauczyciela-przedstawione-przez-psychologow-i-pedagogow/ http://www.ogn.com.pl/koncepcje-osobowosci-nauczyciela-przedstawione-przez-psychologow-i-pedagogow/#comments Mon, 14 Dec 2009 11:16:09 +0000 admin http://seoteka.pl/wp/?p=157 Chcąc mówić o osobowości nauczyciela musimy wyjaśnić samo pojęcie „osobowość”.

„Wychowanie jest jednym z fundamentalnych czynników
rozwojowych społeczeństwa. Spełnia ono swe zadanie wówczas, gdy
przygotowuje młode pokolenie do uczestnictwa w życiu, kulturze
społeczeństwa, narodu, ludzkości, do mądrej przebudowy tego życia i tej kultury, gdy przyczynia się do wytwarzania więzi pożądanych ze społecznego punktu widzenia , integrujących społeczeństwo, naród, ludzkość…”
 Zdaniem Okonia dużą rolę odgrywa w tym procesie nauczyciel,
wychowawca, pedagog rzetelny, wykształcony, jednym słowem doskonały. Taki który może odpowiednio przygotować młode pokolenie do życia w społeczeństwie i do przyszłej pracy.
Chcąc mówić o osobowości nauczyciela musimy wyjaśnić samo pojęcie „osobowość”. W. Pomykało scharakteryzował pojecie osobowości podając następujące kryteria:
skłonności, czyli swoiste tendencje dynamiczne, mówiące o tym, jakie dana jednostka przejawia  zainteresowanie, czego pragnie, dokąd dąży; zdolności, które są zawsze zdolnościami do czegoś, do jakiegoś działania;
temperament, wyrażający się w tempie i rytmie procesów psychicznych jednostki;
charakter, przez który rozumie się cechy wyciskające piętno na
wszystkim, co jednostka robi, jak też jej cechy wyrażające specyficzny, indywidualny stosunek do ludzi i świata.
Problem osobowości nauczyciela  rozpatrywany był przez wielu psychologów i pedagogów.
J.W Dawid2 mówił o „miłości dusz” jako o najważniejszej kategorii właściwości osobowej nauczyciela, owa „miłość dusz” to miłość do drugiego człowieka , to dążenie do zgodności, do harmonii. Mówił on
również o potrzebie doskonałości, która powinna przejawiać się poprzez naukę i samokształcenie się, a także ciągłe doskonalenie własnych umiejętności oraz wartości moralnych nauczyciela.
J.W. Dawid, w odpowiedzi na pytanie, co sprawia, że jeden nauczyciel ma większy wpływ na wychowanka, a drugi  mniejszy, stwierdził, że cechą szczególną, która wywiera dominujący wpływ na kierunki i efektywność pedagogicznego oddziaływania nauczyciela-
wychowawcy, jest osobliwy emocjonalno intelektualny stosunek do dziecka zwany przez Dawida1 „miłością dusz ludzkich”
Podobny pogląd głosił również Janusz Korczak, który miłość i szacunek dziecka uznawał za kanon i warunek powodzenia pracy wychowawczej.
Stefan  Baley2 mówiąc o osobowości nauczyciela przedstawił dwie główne   cechy nauczyciela mające według niego główny wpływ na uczniów:
1. przychylność do młodzieży
2. chęci i zdolności obcowania wychowawczego
Według niego  każda cecha nauczyciela jest określonym stosunkiem do
czegoś, nosi więc pewne treści i sposoby wdrażania tego w życie.
Wpływa więc na tę cechę zarówno otoczenie, jak i sytuacja, na którą dany nauczyciel reaguje. Opisując więc osobowość nauczyciela nie można pominąć uwarunkowań społeczno-środowiskowych, w jakich ów się znajduje.

Diagnoza – to  rozpoznanie stanu nieprzystosowania społecznego jednostki, jego opis, wyjaśnienie przyczynowe lub teologiczne oraz ocena z punktu widzenia istniejących standardów pedagogicznych i społecznych, celem zaprojektowania oddziaływania zapobiegawczego (profilaktycznego) lub korekcyjnego (resocjalizującego).
Przedmiotem diagnozy resocjalizacyjnej są wszelkie negatywne lub nieadekwatne reakcje jednostek na wymogi i nakazy wynikające z przypisanych im ról społecznych. Są to zachowania odbiegające od norm w sensie statystycznym (tj. takie, których częstość występowania nie odpowiada częstości oczekiwanej), a przy tym charakteryzujące się szkodliwością indywidualną lub społeczną. Innymi słowy, zachowania te powodują negatywne konsekwencje osobiste (np. samouszkodzenie), jak i negatywne konsekwencje społeczne, wyrażające się w zagrożeniu bezpieczeństwa innych ludzi lub we wzroście dezorganizacji społecznej (agresja antyspołeczna).
W pewnym uproszczeniu można powiedzieć, iż przedmiotem diagnozy dla potrzeb wychowania resocjalizacyjnego jest nieprzystosowanie społeczne. Diagnoza nieprzystosowania społecznego obejmuje:
•    symptomy i jego empiryczne wskaźniki
•    psychospołeczne mechanizmy regulacyjne stanów nieprzystosowania
•    proste i złożone czynniki (biopsychiczne i socjokulturowe) determinujące te stany.
W pedagogice resocjalizacyjnej diagnozie przypisuje się nie tylko funkcje opisowo – wyjaśniające, ale także funkcje oceniające (ewaluacyjne).
W zależności od założeń metodologicznych oraz teorii nieprzystosowania społecznego (wykolejenia społecznego) oraz teorii resocjalizacji (celowej modyfikacji zachowań zgodnie z przyjętym ideałem pedagogicznym) – wyróżnia się rozmaite modele diagnozowania, wyznaczające dokładnie przedmiot i zakres podejmowanych badań oraz ich kolejne etapy. Tak, więc można wyróżnić trzy modele diagnozy resocjalizacyjnej:
1.    model diagnozy behawioralnej – w modelu tym przedmiotem rozpoznania diagnostycznego są zachowania odchylające się od normy w sensie statystycznym, tj. nie mieszczące się w granicach jednego odchylenia standardowego.
W modelu behawioralnym diagnozy resocjalizacyjnej jej przedmiotem są zachowania odchylające się od normy nie tylko ze względu na swą częstotliwość czy nasilenie, ale także ze względu na ich sprzeczność z obowiązującymi w danym systemie społecznym standardami społeczno – kulturowymi.
ZAKRES DIAGNOZY: jest ściśle ograniczony do badania związków po między uprzednimi obserwowanymi przez diagnostę bodźcami działającymi na jednostkę, a jej antyspołecznymi reakcjami.
CEL: odkrywanie czynników wywierających wpływ na zmianę zachowania jednostki.
Optymalna metoda diagnozowania: bezpośrednia obserwacja zachowania jednostki w różnych sytuacjach życiowych oraz dokonywanie sprawozdań.
Techniki diagnostyczne: tylko te narzędzia, których trafność i rzetelność uprzednio sprawdzono i nie budzi ona zastrzeżeń z psychometrycznego punktu widzenia.
W modelu tym zakłada się, iż istota nieprzystosowania społecznego są zachowania, a resocjalizacja polega tylko i wyłącznie na modyfikacji tych zachowań zgodnie z prawami teorii uczenia się
2.    model diagnozy interakcyjnej – w modelu tym przedmiotem rozpoznania diagnostycznego jest rodzaj i jakość stosunków interpersonalnych jakie jednostka utrzymuje z osobami „socjalizująco znaczącymi”, tj. z rodzicami, wychowawcami, kolegami oraz jej psychospołeczny rozwój, a zwłaszcza poziom rozwoju społeczno – moralnego.
W modelu tym przedmiotem zainteresowania diagnosty jest psychospołeczny rozwój jednostki oraz jego zaburzenia prowadzące do przejawów dezadaptacji, czyli wadliwości w społecznym funkcjonowaniu jednostki, których obserwacyjnymi korelatami są konfliktowe stosunki interpersonalne jednostki z innymi ludźmi.
Model ten nawiązuje do psychologicznych koncepcji psychospołecznego rozwoju jednostki, w których zahamowania rozwoju traktowane są jako przejawy zaburzeń regulacji neurofizjologicznej lub psychologicznej jednostki w danym otoczeniu społecznym.