Soda posiada kilka zastosowań medycznych i zdrowotnych. Jest spożywana w roztworze z wodą w celu łagodzenia niestrawności, zgagi i nadmiernej kwasowości w żołądku. W medycynie klinicznej, jest ona aplikowana w leczeniu przedawkowania aspiryny i innych chorób. W sytuacjach pierwszej pomocy, soda może być stosowana do leczenia oparzeń i przygotowania pacjenta na wizytę pomocy medycznej. Wodorowęglan sodu może być w warunkach klinicznych stosowany w leczeniu hiperkaliemii lub zwiększonego stężenia potasu we krwi. Wodorowęglan sodu może być dostarczany dożylnie przez lekarzy w celu podniesienia pH krwi w przypadkach kwasicy. Może być również stosowany miejscowo w postaci pasty do łagodzenia stanów zapalnych lub wysypki. Jedno z ostatnich badań medycznych wykazało nawet, że soda oczyszczona jest skuteczna w spowalnianiu zaawansowanej choroby nerek.

Środki ostrożności podczas korzystania z sody oczyszczonej

Ważne jest, aby pamiętać, że soda nie powinna być nigdy wykorzystywana do zastosowań medycznych bez wcześniejszej konsultacji z doświadczonym lekarzem. Sody oczyszczonej nie należy stosować u dzieci poniżej 6 roku życia bez konsultacji z lekarzem pediatrą. Korzystanie z sody może być niebezpieczne dla osób z alergią lub tych, którzy są wrażliwi na spożycie sodu. Pewne warunki, takie jak zapalenie wyrostka robaczkowego, krwawienie z jelit, a także inne dolegliwości, mogą wykazywać surowsze objawy po spożyciu sody oczyszczonej. Wysokie ciśnienie krwi, choroby serca, choroby wątroby, zatrucie krwi, obrzęk i inne choroby mogą mieć cięższy przebieg po spożyciu sody. Co więcej, niektóre leki jak tetracykliny, metanaminy i Nizoral charakteryzują się zmniejszoną efektywnością, jeśli połączone są z sodą oczyszczoną.

Soda oczyszczona na zgagę

Soda oczyszczona działa w leczeniu zgagi, neutralizując nadmiar kwasów żołądkowych.
Może być również stosowana w leczeniu nudności i kwasoty żołądka. Jest bezpieczna, gdy używamy ją w niewielkich ilościach. Większość leków opartych na sodzie ma za cel leczenie zgagi i niestrawności, a z zasady, jedna łyżeczka sody oczyszczonej wymieszana w szklance ciepłej wody wystarcza. Jeśli roztwór jest bardziej skoncentrowany, powinno się stosować mniejsze ilości sody. Podobnie jak inne leki zobojętniające sok żołądkowy, soda oczyszczona w leczeniu zgagi powinna być używana z umiarem. Również pokarmy, które powodują zgagę powinny być odstawione, a więc między innymi żywność na bazie pomidorów, tłustych potraw, czekolady i innych środków spożywczych, jak również napoje takie jak kawa.

Soda oczyszczona dla higieny
Wiele past do zębów zawiera sodę, ponieważ związek okazuje się korzystny przy czyszczeniu zębów i higienie jamy ustnej. Neutralizuje ona kwasowość w jamie ustnej, która wynika z zalegających resztek jedzenia, odświeża również oddech. Działa także jako łagodny środek antyseptyczny w celu zapobiegania zakażeniom w ustach. W formie płukania jamy ustnej może być stosowana w celu łagodzenia bólu wynikającego z owrzodzenia. Soda oczyszczona rozpuszczona w wodzie może być stosowana do płukania jamy ustnej. Alternatywą dla komercyjnych past do zębów jest pasta z sody oczyszczonej, z małą ilością wody, oraz 3% nadtlenku wodoru. Ponadto, soda oczyszczona występuje w komercyjnych płynach i dezodorantach. Soda może być umieszczona w obuwiu w celu odświeżenia jego zapachu, może być także wmasowywana w stopy aby oczyścić je lub pomóc w leczeniu grzybicy.

Soda oczyszczona dla skóry

Sodę można dodać do kąpieli w celu łagodzenia podrażnień skóry, wysypki lub ukąszenia. Można ją również wcierać w skórę wilgotną ściereczką aby uzyskać ten sam cel. Soda oczyszczona ma łagodne właściwości złuszczające ze względu na okrągły kształt swoich cząsteczek, a po zmieszaniu z wodą i wtarciu w skórę gąbką możemy usunąć martwy naskórek. Oparzenia słoneczne mogą być częściowo łagodzone roztworem sody oczyszczonej i wody.

Soda oczyszczona dla kamieni nerkowych i nerek

Kamienie nerkowe są niewielkimi, twardymi obiektami w nerce, a niektóre badania sugerują, że do ich powstawania może prowadzić kwasowość moczu. Soda oczyszczona może uniemożliwić rozwój kamicy nerkowej, jeśli przyjmowana jest na zasadzie nieciągłej, ale nie ma na ten temat żadnych konkretnych badań naukowych. Przed podjęciem terapii sodą w celu zapobieżenia kamieniom nerkowym powinniśmy skonsultować się z lekarzem. W przypadku zakażenia układu moczowego, istnieją pojedyncze przypadki gdzie soda miała korzystny wpływ dzięki zwiększeniu pH moczu i zmniejszeniu stopnia namnażania się bakterii, nie ma jednak na to żadnych naukowych dowodów. W jednym z ostatnich wydań magazynu Journal of American Society of Nephrology wykazano, że soda oczyszczona poprawia czynność nerek u pacjentów z zaawansowaną chorobą nerek. Było to pojedyncze badanie bez grupy placebo, a przeprowadzenie dalszych badań jest niezbędne, aby udowodnić, że soda jest korzystna dla choroby nerek.

Wnioski

Szeroka gama zastosowań, i kilka korzyści dla zdrowia, higieny i czystości, to nie wszystko. Soda jest niedroga i powinno się mieć ją zawsze w domu. Jednak, podobnie jak inne związki, które mogą mieć wpływ na zdrowie, korzystanie z sody aby zyskać korzyści dla zdrowia lub jako sposób leczenia powinno być wcześniej omówione z lekarzem. Można ją bezpiecznie używać do wcześniej wymienionych celów higienicznych, o ile nie jest stosowana w dużych ilościach. Więcej badań naukowych na temat skuteczności sody musi zostać przeprowadzone aby pomoc w leczeniu chorób nerek i innych problemów związanych z nerkami, ale wydaje się, że jest to obiecująca ścieżka dla wynalezienia kolejnego przeznaczenia medycznego sody oczyszczonej. Nie ma jednak wątpliwości, że soda jest skuteczna w leczeniu zgagi i niestrawności. W przypadku miejscowego leczenia skóry lepszym wyjściem może być użycie sody oczyszczonej jako uzupełnienie leków wydanych na receptę lub produktów leczniczych wydawanych bez recepty, ale tylko tak długo jak nie występują interakcje. Soda oczyszczona jest przydatna i bezpieczna dla higieny jamy ustnej i może być stosowana do jej płukania lub w postaci pasty do czyszczenia zębów.

Jednak od kilku lat naukowcy zajmujący się ADHD zaczynają lepiej rozumieć jego przyczyny i objawy. Odkryto, ze może on mieć podłoże genetyczne. Dzisiejszy pogląd na temat przyczyn ADHD różni się diametralnie od opinii z przed kilku zaledwie lat. Okazuje się, bowiem, że ADHD nie jest zaburzeniem uwagi jako takiej. Spowodowane jest ono raczej nieprawidłowym rozwojem obwodów neuronalnych, odpowiedzialnych za hamowanie i samokontrolę. Brak samokontroli prowadzi do upośledzenia innych ważnych funkcji mózgowych, zasadniczych dla procesów uwagi, w tym także zdolności do rezygnacji z natychmiastowej nagrody na rzecz większej, choć późniejszej gratyfikacji.

W zespole nadpobudliwości ruchowej z deficytem uwagi wyróżnia się dwie podstawowe grupy objawów: Nieuwagę oraz kombinację dwóch rodzajów zachowań – nadaktywnych i impulsywnych. Dzieci są na ogół bardziej aktywne, roztargnione i impulsywne niż dorośli, a przy tym mniej konsekwentne i podatne na wpływy mało istotnych zdarzeń oraz zdominowane przez ludzi bądź przedmioty znajdujące się w bezpośrednim otoczeniu. Im dziecko młodsze, tym mniejszą ma świadomość czasu i tym niechętniej rezygnuje z zachcianek na rzecz przyszłej korzyści. Ale gdy takie zachowanie występują u dziecka znacznie częściej niż u jego rówieśników, są oznaką zaburzenia.

Prawdopodobieństwo pojawienia się ADHD jest, co najmniej trzykrotnie częstsze u chłopców niż u dziewczynek, przypuszczalnie, dlatego, że są oni genetycznie bardziej podatni na zaburzenia układu nerwowego niż dziewczynki. Typowy dla zespołu nadpobudliwości psychoruchowej wzorzec zachowań ujawnia się zwykle między trzecim a piątym rokiem życia, ale pierwsze objawy zaburzenia mogą dać osobie znać w różnym wieku: zdarza się, że stają się one widoczne w późnym dzieciństwie lub wręcz w okresie dorastania. Bardzo wiele osób cierpi na ADHD. Na podstawie licznych badań szacuje się, że na całym świecie zaburzeniem tym dotkniętych jest od 2 do 9.5% dzieci w wieku szkolnym.

Aby pomagać dzieciom (i dorosłym) cierpiącym na to schorzenie, musimy lepiej zrozumieć przyczyny tego zaburzenia. Ponieważ ADHD zaliczany był tradycyjnie do problemów związanych z uwagą, stąd niektórzy badacze wysunęli przypuszczenie, że źródłem tej dysfunkcji jest niezdolność mózgu do filtrowania konkurencyjnych bodźców czuciowych, np. wzrokowych i dźwiękowych. Jednak grupa naukowców pod kierownictwem Josepha A. Sergeanta z Amsterdamu wykazała ostatnio, że dzieci cierpiące na ADHD nie mają z tym kłopotów; przeszkadza im niemożność hamowania impulsywnych reakcji ruchowych na tego typu bodźce. Inni badacze odkryli z kolei odkryli, że dzieci cierpiące na zespół nadpobudliwości psychoruchowej gorzej sobie radzą z przygotowaniem odpowiednich odpowiedzi motorycznych na przewidywane zdarzenia i nie reagują na informacje zwrotne o popełnionych przez siebie błędach. I tak w powszechnie stosowanym teście badających czas reakcji dzieci z ADHD gorzej od innych przygotowują się po włączeniu lampki ostrzegawczej do naciśnięcia jednego z kilku klawiszy na klawiaturze komputera. Poza tym popełniwszy błąd w tego typu testach, nie zwalniają tempa ich wykonywania, co pozwoliłoby im ustrzec się przed dalszymi pomyłkami.

Szukając przyczyn, naukowcy przeprowadzili wiele badań. Na ich podstawie udało się ustalić, które obszary mózgu źle funkcjonują u chorych na ADHD, przyczyniając się być może do powstawania objawów tej choroby. Prace te wykazują, że z zaburzeniem związane są kora przedczołowa, część móżdżku oraz co najmniej dwa spośród pięciu skupisk neuronów znajdujących się w głębi mózgu, objętych wspólną nazwą jąder. Prawa kora przedczołowa bierze udział w „redagowaniu” zachowania, odpowiedzialna jest za odporność na zakłócenia (za koncentrację) oraz za rozwój samoświadomości i poczucia czasu. Jądro ogniste i gałka blada biorą udział w wyłączaniu reakcji automatycznych, co umożliwia korze mózgowej bardziej szczegółową analizę informacji, a także w koordynacji sygnałów czuciowych napływających do różnych jej obszarów. Nie wiadomo, co powoduje, że te struktury mózgowe są mniejsze u osób z ADHD.

Większość naukowców obecnie uważa, że zespół ten jest zaburzeniem poligenicznym – tzn. udział w jego powstaniu ma więcej niż jeden gen. Na przykład prawdopodobieństwo, że rodzeństwo dzieci cierpiących na ADHD będzie chore, jest 5 – 7-krotnie większe niż u dzieci z rodzin nie dotkniętym tym zaburzeniem. Ryzyko wystąpienia tego zespołu u potomka, jeżeli jedno z rodziców cierpi na tę chorobę, dochodzi nawet do 50%.

Powstanie ADHD wiązano też z wpływem czynników pozagenetycznych tj. wcześniactwo, picie alkoholu i palenie papierosów przez matkę w czasie ciąży, urazy mózgu, zwłaszcza uszkodzenie kory przedczołowej. Ale wszystkie te czynniki razem wzięte wyjaśniają nie więcej niż 20 – 30 % wypadków ADHD.

Podsumowując, etnologię podzielić możemy na: czynniki genetyczne, uwarunkowania psychospołeczne, urazy okołoporodowe, alergia pokarmowa, zatrucia np. ołowiem.

Jak to się dzieje, że obserwowane u dzieci cierpiących na ADHD defekty genetyczne i strukturalne mózgu prowadzą do charakterystycznych dla tego zaburzenia objawów? Najbardziej widocznym, a często bardzo uciążliwym dla otoczenia objawem nadpobudliwości jest nadmierna ruchliwość, wyrażająca się w stałym kręceniu się, bieganiu, podskakiwaniu, w zmianach pozycji, niemożności zachowania spokoju – w ciągłym niepokoju psychoruchowym dziecka.

W zabawach dzieci nadpobudliwych przeważa element ruchowy. Dzieci te wolą gonitwy, zawody, siłowanie się, odgrywanie scen z filmów pełnych ruchu, walk i strzałów, niż zabawy wymagające spokoju lub ograniczające ruch poprzez zasady i reguły. W takich sytuacjach dzieci nadpobudliwe przeszkadzają swoim kolegom, odrywają się od zabawy, nie uważają, kręcą się, a często wspólną zabawę porzucają. Ich nadpobudliwość przejawia się również w całym szeregu drobnych ruchów, jak manipulowanie przedmiotami, poprawianie garderoby, szarpanie włosów, czasem ogryzanie paznokci, lub kołnierzyków czy chusteczek do nosa oraz wykonywanie innych ruchów zbędnych w danej chwili. Wzmożone reakcje ruchowe dziecka nadpobudliwego są często następstwem jego nadmiernej pobudliwości emocjonalnej. Emocje i uczucia są siłą napędową działania ludzkiego. U osób zrównoważonych przejawy uczuć są opanowane lub modyfikowane w zależności od oceny sytuacji, w jakiej się pojawiły. Dzieci, a szczególnie te młodsze, nie są jeszcze zdolne do tego rodzaju samodzielnej oceny, a więc i reakcje emocjonalne bywają nie współ mierne do przyczyn wywołujących je. Czynnikiem regulującym są przede wszystkim dorośli, którzy od wczesnego dzieciństwa uczą dziecko hamowania, opanowania reakcji uczuciowych niewłaściwych z punktu widzenia społecznego. U dzieci nadpobudliwych psychoruchowo z różnych powodów nie dochodzi do pełnego zrównoważenia stosunku między reakcjami emocjonalnymi a ich przyczyną. Obserwujemy u nich zachowanie świadczące o nadmiernej pobudliwości emocjonalnej przejawiającej się w postaci wybuchów złości, impulsywnego działania, łatwego obrażania się, płaczliwości, którym towarzyszy nasilona aktywność ruchowa. Zwraca się uwagę na zmienność (labilność) nastrojów przechodzących od radosnego podniecenia do smutku i gniewliwości. Reakcje uczuciowe tych dzieci wskazują na pewną niedojrzałość emocjonalną i odpowiadają reakcjom dzieci znacznie młodszych. Niezrównoważenie emocjonalne i niedojrzałość uczuciowa powodują, że dzieci nadpobudliwe są mało odporne na sytuacje trudne, łatwo zniechęcają się tracą zapał, zaczynają działać w sposób niezorganizowany, porzucają rozpoczęte zadania. Nadpobudliwość przejawia się również w działalności umysłowej dziecka. W tym zakresie obserwuje się objaw, który przez Pawłowa nazwany został „wzmożonym odruchem orientacyjnym” Manifestuje się on kierowaniem przez dziecko uwagi na każdy bodziec płynący z otoczenia.

Obserwować możemy też w pierwszych latach życia dziecka, ż funkcje wykonawcze mają charakter zewnętrzny: próbując zapamiętać zadanie czy starając się rozwiązać problem, dziecko może mówić do siebie na głos (monologizować). W miarę dojrzewania czynność ta ulega uwewnętrznieniu (internalizacja). Funkcje wykonawcze obejmują cztery grupy aktywności umysłowej. Pierwsza to pamięć operacyjna, polegająca na przechowaniu w mózgu informacji, dopóki pracuje on nad zadaniem, nawet, gdy nie istnieje już bodziec stanowiący jej źródło. Takie zapamiętywanie jest niezbędne, aby uświadomić sobie upływ czasu i dla zachowania nastawionego na osiągnięcie celu. U osób cierpiących, na ADHD każda z tych funkcji jest upośledzona.

Druga funkcja wykonawcza to internalizacja monologów. Trzecia z kolei to kontrola emocji, motywacji i stanu pobudzenia. Ostatnia funkcja wykonawcza, rekonstruowanie, to w istocie dwa niezależne procesy; rozkładanie obserwowanych zachowań na składowe i ponownie ich łączenie w nowe, nie nabyte wcześniej w doświadczeniu działanie. To właśnie umiejętność rekonstruowania sprawia, że człowiek jest istotą niezwykle elastyczną i twórczą; dzięki niej potrafi zbliżyć się do celu bez konieczności uczenia się na pamięć wszystkich potrzebnych do tego kroków.

Jeżeli prawdą jest, że przyczyną, ADHD są zaburzenia mechanizmu hamowania zachowania, opóźniające z kolei nabycie zdolności uwewnętrzniania i realizowania czterech opisanych funkcji wykonawczych, to dzieciom z nadpobudliwością możemy pomóc organizując im lepiej środowisko zewnętrzne. Dzieci nadpobudliwe są dziećmi trudnymi, wymagającymi większego wkładu pracy, większej cierpliwości bardziej przemyślanego, konsekwentnego działania dla osiągnięcia pozytywnych rezultatów wychowawczych. Będąc uciążliwe, kłopotliwe, wprowadzają dorosłych w stan zdenerwowania, czasami nawet wyczerpania, wtedy zawodzi samokontrola, a zaczyna się samoobrona przed aktywnością dziecka.

Organizacja życia dziecka z ADHD powinna skupić się na zmianie metody wychowawczej. Wiąże się to z wieloma problemami, gdyż wymaga to od rodziców poświęcenia wiele czasu na pracę z dzieckiem. Najważniejszą rzeczą jest pozytywne wzmocnienie, czyli chwalenie dziecka za spokojną skoncentrowaną pracę i dobre wyniki. Nie rzadko dziecku trzeba towarzyszyć w każdej minucie, angażując go w drobne prace domowe i życie rodziny. Ważną rzeczą jest poświęcanie dziecku czasu, organizowanie zabaw, aktywny wypoczynek. Można dziecko zapisać do klubu sportowego, gdzie będzie miał możliwość wyładowania swojej energii i przebywania w gronie rówieśników. Trzeba pamiętać, że zwracanie uwagi na dziecko tylko w sytuacjach, gdy jest niegrzeczne jest nagrodą za jego niegrzeczność, – bo tylko wtedy rodzice poświęcają mu chwilę uwagi.

Organizacja życia rodzinnego w odniesieniu do dziecka z ADHD dotyczy również jego pobytu w szkole. Właściwe pokierowanie ich aktywnością, wykorzystanie jej dla celów społecznie użytecznych, może dać dobre wyniki wychowawcze. Wciąganie dzieci do współpracy z nauczycielami, umożliwianie im działania, pozwoli zaspokoić ich potrzeby. Dzieci te sprawdzają się w zadaniach typu: organizowanie wycieczki, wykonanie gazetki Itd. Można angażować dziecko w działania ruchowe, gdy tylko to jest możliwe (zetrzyj tablicę, przynieś kredę, rozdaj zeszyty itp.)

Istnieje też leczenie farmakologiczne zespołu nadpobudliwości psychoruchowej. Dzieciom podaje się leki poprawiające zdolność hamowania i regulowania impulsywnych zachowań, np. Ritalin. Działanie tych środków polega na hamowaniu transporterów dopaminergicznych, co daje dopaminie więcej czasu na związanie się z receptorami na docelowych neuronach. Leki te zapewniają poprawę zachowania u 70 – 90% dzieci, z ADHD w wieku powyżej 5 lat.

Proponowany przeze mnie model wskazuje, że leczenie ADHD za pomocą psychostymulatorów a być może i leków przeciwdepresyjnych, w przypadku niektórych dzieci należałoby uzupełnić specjalnym treningiem dla rodziców i nauczycieli, obejmującym naukę skuteczniejszych metod radzenia sobie z problemem behawioralnymi cierpiących na to zaburzenie. Na przykład powinni oni częściej i nie zwłocznie konfrontować dziecko z konsekwencjami jego zachowania, przypominać mu i podpowiadać jak ma postępować, oraz lepiej organizować mu czas, korzystając z rozmaitych pomocy i wskazówek. Zarówno nauczyciele jak i rodzice muszą pomagać dziecku cierpiącemu na ADHD, przewidując za nie wydarzenia, rozkładając jego przyszłe zadania na prostsze, mniej odległe czynności i natychmiast nagradzać malucha. Celem wszystkich tych zabiegów jest eksternalizacja czasu, zasad i konsekwencji mających na celu zrekompensowanie choremu dziecku deficytu wewnętrznych systemów informacji i motywacji.

W przeciągu całego naszego życia właśnie przyjmowane pożywienie bądź jego brak decyduje w bardzo dużym stopniu, czy prawidłowo rozwijamy się fizycznie, czy nasze organizmy są w stanie funkcjonować i czy posiadamy dostateczną ilość energii do spełniania codziennych zadań.

Życie naszych przodków setki tysięcy lat temu było bardo ciężkie, a dieta ich składała się głównie z korzeni, nasion, owoców i jagód. Musieli pokonywać bardzo duże odległości aby znaleźć wodę i  pożywienie, żyli w ciągłym strachu przed atakami ze strony dzikich zwierząt. Ludzie pierwotni aby przeżyć i mieć potomstwo musieli być zdrowi i sprawni fizycznie.

Środowisko, w jakim człowiek żyje, podlega ciągłym i intensywnym zmianom. W dawnych czasach zmiany te zachodziły powoli, obecnie, w związku z intensywnymi procesami uprzemysłowienia miast, powstają nowe warunki i nowe bodźce środowiskowe. W związku z czym organizm człowieka musi się do nich przystosowywać, aby mógł jak najdłużej zachować i utrzymać dobry stan zdrowia.

Współczesne pojęcie zdrowia, podane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) w 1946 r., oznacza, „że zdrowie to nie tylko nieobecność choroby i niedołęstwa, ale stan dobrego fizycznego, psychicznego i społecznego samopoczucia”.

Zdrowie zależne jest od wielu czynników działających na organizm człowieka, a człowiek powinien wykorzystać możliwości adaptacyjne ustroju i stworzyć warunki dla zachowania zdrowia.

Zdrowie fizyczne dotyczy prawidłowego funkcjonowania organizmu, jego układów i narządów. Natomiast zdrowie psychiczne wiąże się ze zdolnością do prawidłowego rozpoznania uczuć i emocji człowieka, umiejętnością radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Zdrowie społeczne natomiast odnosi się do zdrowia zbiorowości ludzkiej, jej rozwoju oraz zdolności przystosowania się do nowych warunków środowiskowych.

Podstawowymi czynnikami wpływającymi i decydującymi o zdrowiu człowieka są:

1. styl życia
2. czynniki środowiskowe
3. czynniki genetyczne
4. opieka zdrowotna

Styl życia , czyli to jak on się odżywia, kondycja fizyczna, praca, nauka,

wypoczynek itp., ma decydujący wpływ na zdrowie człowieka. Jednakże niemniejszą rolę odgrywają czynniki środowiskowe i genetyczne, ponieważ warunki środowiskowe w jakich żyje człowiek podlegają ciągłym zmianom więc układ równowagi między ustrojem człowieka a otaczającym go środowiskiem też się zmienia. Gdy dochodzi do zachwiania tej równowagi prowadzi to do powstawania różnych zaburzeń funkcjonowania organizmu, chorób. Zadaniem służb zdrowia jest udzielanie obywatelom świadczeń medycznych, zarówno w zdrowiu, jak i w chorobie.

Organizm człowieka posiada wiele mechanizmów obronnych i adaptacyjnych, dzięki którym nabywa zdolności do przezwyciężania choroby i łatwiej przystosowuje się do zmienionych przez chorobę warunków życia.  Bardzo ważnym elementem odnowy  lub  poprawy  zdrowia  jest  profilaktyka,  czyli  zapobieganie  chorobom i wypadkom.  W  wyniku  działalności  służb  zdrowia  rozwijane  są  zachowania

zdrowotno – higieniczne, poprzez szerzenie oświaty i wychowania zdrowotnego w szkole, w domu i zakładach pracy. Im bardziej będzie wzrastało uświadomienie zdrowotne ludzi i rozwój form profilaktycznych, tym lepszy będzie stan zdrowia społeczeństwa.

Wpływ czynników środowiska przyrodniczego (czynników meteorologicznych) oraz środowiska społecznego (praca, mieszkanie, żywienie) posiada duży wpływ na stan zdrowia człowieka. Organizm człowieka funkcjonuje sprawnie gdy warunki środowiska przyrodniczego takie jak powietrze, woda i gleby, które są niezbędne dla życia człowieka nie ulegają dużym i szybkim zmianom, zanieczyszczeniom, skażeniom itp. Również czynniki meteorologiczne takie jak temperatura, wilgotność, ruch powietrza, ciśnienie atmosferyczne mają wpływ na organizm i stan zdrowia człowieka.

Jednym z warunków dobrego stanu zdrowia jest odpowiednie odżywianie się. Pokarm traktujemy jako paliwo dostarczające nam energii. Sposób odżywiania się ma istotny wpływ na stan zdrowia. Produkty spożywcze zawierają związki chemiczne podobne do tych, które tworzą organizm człowieka. Związki te, zwane składnikami pokarmowymi, cechują się złożoną budową chemiczną i muszą być poddane w przewodzie pokarmowym rozkładowi czyli trawieniu na związki prostsze które będą przyswajalne przez organizm. Prawidłowe żywienie uważa się za jeden z najważniejszych czynników warunkujących stan zdrowia człowieka. Coraz więcej chorób np.: otyłość, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, choroby serca itp., które trapią ludność świata ma ścisły związek z odżywianiem. Odpowiednie żywienie stanowi również ważny element w leczeniu niektórych zaburzeń zdrowia. Dieta odpowiednia do potrzeb organizmu, zarówno ważna pod względem energetycznym i zasobna we wszystkie składniki odżywcze takie jak: białko, witaminy, składniki mineralne i in., zapobiega rozwojowi chorób spowodowanych niedoborem lub nadmiarem niektórych składników pożywienia oraz pozwala zachować zdrowie.

Wszystkie pokarmy mają pochodzenie roślinne lub zwierzęce i składają się z białek, soli mineralnych, węglowodanów (cukry i skrobia), tłuszczów i witamin oraz wody. Zapotrzebowanie na produkty spożywcze jest zindywidualizowane, a nadto zróżnicowane ludzi zdrowych i chorych. Każdy powinien poznać swoje indywidualne potrzeby, gdyż nawet uniwersalne zalecenia takie jak np.: że należy jadać jabłka, ponieważ zawierają pektyny, natkę pietruszki ponieważ posiada bogate źródło wit. C, a czereśnie ze względu na wiele wit. B₅ itp., nie mogą być uogólniane.

Białko jest składnikiem wszystkich organizmów także organizmu człowieka. Człowiek musi jeść produkty zawierające białko, by organizm mógł rosnąć i regenerować tkanki. Są one podstawowym materiałem budulcowym ustroju oraz niezbędnym składnikiem do wytwarzania enzymów, ciał odpornościowych. Jego źródłem są zwierzęta i rośliny, są to: mięso, drób, ryby, nabiał, produkty zbożowe, nasiona roślin strączkowych(fasola, bób, groch).Obok białka ważnymi składnikami budulcowymi są sole mineralne (wapń i fosfor), które odgrywają istotną rolę w utrzymaniu we właściwym stanie tkanki kostnej, zębów i krwi, jak również w równowadze sodowo-potasowej organizmu. Równie ważnym źródłem energii w pożywieniu są węglowodany i tłuszcze. Węglowodany to skrobia i cukry zmagazynowane przez rośliny w nasionach i bulwach. Najobfitszymi źródłami węglowodanów są: cukier, przetwory owocowe, słodycze, miód, mąka, chleb, ziemniaki. Bogatszym źródłem energii niż węglowodany są tłuszcze: masło, mięso, smalec, oleje, margaryna. Dostarczają one energii jak i również poprawiają wartości smakowe pokarmów. Ażeby wszystkie procesy wewnątrz-ustrojowe przebiegały prawidłowo, w komórkach muszą się znajdować pewne substancje spełniające rolę regulatorów. Tymi substancjami regulującymi, dostarczanymi w pożywieniu są głównie witaminy. Są  to różnorodne związki chemiczne, występujące zwykle w małych ilościach w produktach pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Witaminy niezbędne są do wzrostu, rozwoju a nawet życia organizmu. Znajdują się najwięcej w płynnym mleku, maśle, surowych owocach i warzywach oraz w chlebie razowym. Do najważniejszych witamin zaliczamy witaminy A,B_1, B_2, C, D.

Wit. A –  występuje w wątrobie, żółtku jaja, margarynie, śmietanie – jako prowitamina

karoten w roślinach (np. marchew)

Wit. B₁ -  występuje w ziarnach zbóż, wątrobie, drożdżach

Wit. B₂ – występuje w mleku, jajach, wątrobie, zielonych częściach roślin

Wit. C -  występuje w owocach i warzywach

Wit. D -  występuje w wątrobie, jajach, mleku, maśle

Witaminy i sole mineralne występują we wszystkich naturalnych źródłach pożywienia i są niezbędne dla zdrowia. Witaminy  pomagają w zdrowym funkcjonowaniu wszystkich narządów wewnętrznych łącznie z nerwami i mięśniami. Obok witamin do substancji  regulujących należą także niektóre związki żelaza, miedzi i inne. Brak np.: żelaza w organiźmie wywołuje anemię, jest ono bowiem konieczne do wytwarzania hemoglobiny  zawartej w krwinkach czerwonych krwi. Niezbędnym składnikiem organizmu jest również woda, której znajduje się najwięcej, dlatego musimy dbać o codzienne uzupełnianie jej niedoborów. Woda znajduje się  w znacznych ilościach we wszystkich artykułach spożywczych. Spożywamy ją w różnych napojach, w formie zup lub czystej postaci.

Odżywianie się jest więc nie tylko warunkiem, ale i przejawem życia. Decyduje ono nie tylko o jego utrzymaniu, ale także o zdrowiu człowieka.

Drugim bardzo ważnym warunkiem dobrego stanu zdrowia oprócz prawidłowego odżywiania się jest aktywność fizyczna. Aktywność fizyczna sprzyja zdrowiu. Ćwiczenia fizyczne odgrywają odgrywają  podstawową rolę w utrzymaniu zdrowia fizycznego i umysłowego. Regularna aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko występowania bólu w klatce piersiowej oraz zawału, przeciwdziała powstawaniu otyłości, która dość często prowadzi do nadciśnienia tętniczego a nierzadko także do cukrzycy. Ćwiczenia fizyczne powodują „przepłukiwanie” tętnic odżywiających mięsień sercowy. Funkcjonowanie serca i płuc, mięśni i stawów, a nawet mózgu można poprawić zwiększając dzienną porcję ćwiczeń fizycznych.

Uprawianie ćwiczeń fizycznych przez dłuższy czas zwiększa wydolność wielu organów np.:

1.  Mięśnie – zwiększenie siły mięśni wiąże się z efektywniejszym wykorzystywaniem

tlenu, co pozwala im dłużej pracować,

2.  Stawy   –  utrzymanie prawidłowej ruchomości stawów zmniejsza ryzyko

wystąpienia ich bolesności i zesztywnienia w starszym wieku,

3.  Serce    –  wydolniejsze serce poprawia krążenie krwi w całym organiźmie,

4.    Płuca  –  wzmożona praca płuc pozwala zwiększyć ilość pobieranego tlenu,

1. Skóra    – wzmożony przepływ krwi przez naczynia skórne sprawia, że wygląda

zdrowo.

Racjonalne ćwiczenia fizyczne, ruch na świeżym powietrzu oraz uprawianie dyscyplin sportowych przyczyniają się do podniesienia zdolności do pracy oraz stanowią istotny czynnik hartujący organizm. Pod wpływem ćwiczeń fizycznych i ruchu na świeżym powietrzu przyspiesza się przemiana materii, lepsze staje się przyswajanie pokarmów, szybciej rozwijają się mięśnie, co w sumie daje lepszą kondycję fizyczną. Z kolei dobra kondycja fizyczna sprzyja występowaniu pozytywnych cech charakteru, jak odwaga, zdyscyplinowanie, wytrwałość, umiejętność współżycia i współdziałania w zespole. Sprawność fizyczna nie oznacza tego samego co sportowy wyczyn, jest to umiejętność pokonywania wysiłku fizycznego związanego codziennymi czynnościami, przy jednoczesnym zachowaniu rezerwy energii uruchamianej w razie nagłej, nieoczekiwanej potrzeby.

Zatem, jeśli trzymamy się zdrowej diety i mamy sprawne ciało, mamy ogólnie lepsze samopoczucie. Nasz umysł jest aktywniejszy, a my sami lepiej śpimy, lepiej radzimy sobie ze stresem i jesteśmy odporniejsi na choroby. Nie ulega żadnej wątpliwości, że stymulacja ruchowa przyspiesza rozwój motoryczny oraz, że ruch przyczynia się do prawidłowego rozwoju funkcji i struktur naszego organizmu. Nie tylko odpowiedni poziom aktywności ruchowej, lecz także zapewnienie odpowiednich składników energetycznych warunkuje utrzymywanie się wysokiej wydolności organizmu. Zdolność sprawnego zaopatrywania tkanek w tlen oraz utrzymywanie się w nich wysokiego ciśnienia tlenu są ważne dla efektywnego wykonywania pracy fizycznej i umysłowej jak również dla ogólnego stanu zdrowia organizmu. Rodzaj i ilość pożywienia łącznie z płynami, wpływa nie tylko na stan zdrowia ale także na sposób znoszenia i wykonywania aktywności fizycznej, są niezbędne i wpływają na prawidłowy rozwój i zdrowie człowieka.

I  CEL ODŻYWIANIA SIĘ

Jedną z najbardziej znamiennych cech każdego żywego organizmu, a więc i organizmu człowieka, jest stała odnowa komórek i tkanek. W okresie młodości, wzrostu i rozwoju chodzi również o przyrost. Musi więc organizm otrzymać z zewnątrz składniki, które by zastąpiły zużyte i wydalone części tkanek i stanowiły materiał budulcowy dla nowych tkanek i płynów ustroju.

Człowiek w każdym okresie życia porusza się, wykonuje wiele codziennych czynności, a także pracę. Odbywa się to kosztem energii wytworzonej w samym organizmie, przy czym materiały, z których ta energia zostaje uwolniona, muszą być wprowadzone z zewnątrz. Z tych samych źródeł powstaje energia cieplna niezbędna dla utrzymania stałej temperatury ciała. Wreszcie wszystkie przemiany zachodzące w organizmie, zarówno wytwarzające energię, jak i prowadzące do odbudowy, muszą być regulowane. Rolę regulatorów spełniają ściśle określone substancje. Tak więc organizm człowieka stale musi czerpać z zewnątrz materiały niezbędne dla jego wzrostu, rozwoju i prawidłowego przebiegu wszelkich przemian – musi się odżywiać.

Pełne zaspokojenie tych potrzeb, inaczej mówiąc – prawidłowe żywienie, jest jednym z podstawowych warunków zdrowia.

II  WPŁYW ŻYWIENIA NA ROZWÓJ I ZDROWIE

Wzrost i rozwój człowieka, jego zdrowie, sprawność fizyczna i tak zwane samopoczucie wynikają w dużej mierze ze sposobu odżywiania się. Potwierdzają to zarówno praktyka, jak i badania naukowe. Przejawem troski o zdrowie człowieka jest więc między innymi dążenie do zapewnienia mu pełnowartościowego pożywienia. Nie polega to jednak wyłącznie, jak sądzą niektórzy, na dostarczaniu odpowiedniej ilości artykułów spożywczych. Równie ważna jest ich jakość oraz umiejętne wykorzystanie. Na podstawie dotychczasowych wyników badań naukowych stwierdzono, że nieprawidłowe żywienie jest przyczyną wielu schorzeń przemiany materii, na przykład miażdżycy i otyłości. Wadliwym żywieniem spowodowane są również próchnica zębów oraz inne schorzenia, których przyczyny występowania nie były dotąd znane. Racjonalne żywienie człowieka nabiera obecnie szczególnego znaczenia i przywiązuje się doń coraz większą wagę – zwłaszcza w zapobieganiu schorzeń. Dlatego istnieją specjale placówki naukowo-badawcze, których zadaniem jest ustalenie na podstawie badań naukowych zasad prawidłowego żywienia.

III  ROZWÓJ NAUKI ŻYWIENIA

Naukowe podstawy żywienia człowieka zostały stworzone stosunkowo niedawno. Źródeł tej gałęzi wiedzy należy szukać w kucharstwie. Znany filozof grecki Hipokrates (około 460 – 377 p.n.e.) zalecał różne pokarmy, jako środki lecznicze w chorobach, przypuszczając, że sposób odżywiania wywiera wpływ na stan zdrowia człowieka. Ze starych kronik i zapisków dowiadujemy się, że np. Egipcjanie na 1500 lat p.n.e. zalecili spożywanie wątroby w wypadku schorzenia oczu zwanego „kurzą ślepotą” (złe widzenie o zmroku), a niestrawność leczyli środkami wymiotnymi i przeczyszczającymi.

Podobnych obserwacji, nie opartych jeszcze na naukowych podstawach, dokonywano w okresie średniowiecza i aż do końca XVIII wieku. W tym bowiem czasie francuski uczony A. L. Lavoisier (1743 – 1794), przeprowadzając badania i doświadczenia na zwierzętach i ludziach, stwierdził, że przyjęte przez organizm pożywienie ulega spaleniu. Zużywa się przy tym tlen oraz wytwarza dwutlenek węgla i woda, a organizm człowieka uzyskuje w ten sposób niezbędne ilości energii wyrażanej zazwyczaj w kaloriach.

Tak więc nauka żywienia została zapoczątkowana jako kalorymetria. Kierunek ten utrzymał się bardzo długo i dzisiaj jeszcze odgrywa decydującą rolę. Na podstawie licznych i wszechstronnych badań stwierdzono jednak, że pożywienie składa się z szeregu składników o różnej budowie i spełniających wielorakie i ważne dla żywego organizmu funkcje. Dlatego dla pełnej oceny pożywienia nie wystarcza jedynie stwierdzenie jego wartości energetycznej (kalorycznej). Niezmiernie istotna dla rozwoju nauki żywienia człowieka jest analiza składu chemicznego pożywienia, a zwłaszcza określenie ilości i jakości białka, tłuszczów, cukrów (węglowodanów), a ponadto witamin, składników mineralnych i innych. Większość badań z tego zakresu, zapoczątkowana w końcu XIX wieku, przeprowadzona została już w naszym stuleciu.

Odzwierciedleniem szybkiego rozwoju nauki żywienia są liczne czasopisma naukowe i popularnonaukowe wychodzące w wielu krajach oraz publikacje książkowe z tego zakresu. Jak istotne stało się zagadnienie racjonalnego żywienia człowieka świadczy fakt, że w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych powołano specjalną jednostkę tj. Organizację Rolnictwa i Wyżywienia (tzw. FAO), która zajmuje się przede wszystkim rozwiązywaniem zagadnień wyżywienia ludności świata.

IV  SKŁADNIKI I ROLA POŻYWIENIA

Określenie składu naszego pożywienia stało się możliwe dzięki rozwojowi chemii i stosowanych przez nią metod analitycznych. Poznanie roli jaką spełniają poszczególne składniki pożywienia, zawdzięczamy biologii i fizjologii, a ostatnio również biochemii, która zajmuje się badaniem przemian zachodzących w żywym organizmie. Wielką pomocą w tym zakresie były doświadczenia przeprowadzone na zwierzętach. Dzięki tym badaniom przekonano się, że w żywym organizmie przebiega tysiące różnorodnych i bardzo skomplikowanych przemian, objętych nazwą przemiany materii, które nigdy, nawet podczas snu, nie ustają w żywym organizmie. Za pomocą odpowiednich badań i obliczeń możemy określić wielkość przemiany materii, wyrażając ją w kaloriach na jedną godzinę i na jeden kilogram ciężaru ciała. Wielkość przemiany materii (a więc i ilość kalorii) zależy od wielu czynników, m.in. od ciężaru ciała, wzrostu, wieku, płci, klimatu, ilości i jakości spożytego posiłku, rodzaju, charakteru i ilości wykonywanej pracy itp.

Na podstawie wielkości przemiany materii można obliczyć zapotrzebowanie kaloryczne dla poszczególnych ludzi (patrz tabela na str. 9).

Pokrycie zapotrzebowania kalorycznego nie wystarcza jednak do prawidłowego funkcjonowania organizmu, musi on otrzymywać w pokarmach w odpowiednich ilościach i proporcjach inne jeszcze niezbędne składniki. Należą do nich przede wszystkim białka, tłuszcze, węglowodany, witaminy i składniki mineralne, przy czym istotna jest nie tylko ich ilość, ale także jakość i wzajemne proporcje.

Białka są to skomplikowane związki chemiczne, stanowiące zasadniczy niezbędny element budowy każdej komórki. Z białek organizm buduje nowe lub odnawia zużyte komórki, hormony, enzymy (inaczej frementy), ciała odpornościowe. Pożądane jest aby źródłem białka w naszym pożywieniu były różne produkty, zarówno pochodzenia roślinnego jak i zwierzęcego, wówczas bowiem wysoka jest wartość biologiczna białka. Zapotrzebowanie organizmu człowieka na białko waha się w pewnych granicach. I tak człowiek dorosły potrzebuje od 0,4 do 1,2 g białka na 1 kg ciężaru ciała. U dzieci i młodzieży zapotrzebowanie zwiększa się znacznie (dwu-, trzykrotnie), gdyż w okresie wzrostu i rozwoju białko zużywane jest również do budowy nowych komórek i tkanek. Zapotrzebowanie na białko wzrasta również u kobiet w okresie ciąży i karmienia piersią, gdyż pewna część białka zostaje zużyta na rozwój płodu i wytworzenie mleka. Głównym źródłem białka pochodzenia zwierzęcego są: mięso, ryby, sery i mleko, zaś źródłem białka pochodzenia roślinnego głównie nasiona roślin strączkowych.

Tłuszcze są składnikami o najwyższej wartości kalorycznej. Dodatek tłuszczu pozwala na podniesienie wartości kalorycznej pożywienia bez zbytniego zwiększania jego objętości, co ma duże znaczenie dla osób pracujących fizycznie, których zapotrzebowanie kaloryczne jest szczególnie wysokie. Najcenniejsze biologicznie są tłuszcze zwierzęce (zwłaszcza masło), gdyż zawierają one witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (np. A, D, E). Głównym źródłem tłuszczu w naszym pożywieniu są: smalec, oleje jadalne, masło. Przeciętnie przyjmuje się, że dzienne spożycie tłuszczu powinno wynosić 70 do 120 g. Pożądane jest, aby w pożywieniu człowieka występowały zarówno tłuszcze pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego, te ostatnie bowiem zawierają większe ilości tzw. nienasyconych kwasów tłuszczowych (linolowy, linolenowy i archaidowy), koniecznych do normalnego przebiegu procesów życiowych. Ich brak może powodować poważne schorzenia, m.in. choroby skóry i włosów. Tłuszcze pochodzenia zwierzęcego należy spożywać w umiarkowanej ilości, gdyż nadmierne ich spożywanie ma duży wpływ na zdrowie człowieka, powodując wzrost poziomu cholesterolu.

Węglowodany (cukrowce) są głównym źródłem energii. Występują one przeważnie w produktach roślinnych. Typowym przedstawicielem węglowodanów jest skrobia (składnik ziaren zbóż, bulwy ziemniaka). Do węglowodanów zalicza się także błonnik, który działa mechanicznie na ścianki jelit wpływając dodatnio na przesuwanie się pokarmu i przyczyniając się do wytworzenia odpowiedniej konsystencji treści pokarmowej w jelitach. Źródłem węglowodanów w naszym pożywieniu są przede wszystkim ziemniaki, przetwory zbożowe i cukier. Dzienne zapotrzebowanie człowieka na węglowodany wynosi przeciętnie około 450 g i zależy w dużym stopniu od naszej aktywności fizycznej.

Zarówno białko, jak i tłuszcze oraz węglowodany będą prawidłowo wykorzystane, jeśli zachowana będzie między nimi odpowiednia proporcja. Na rysunku przedstawiono schematycznie ilości składników i ich wartość kaloryczną w spożywanym przez człowieka pożywieniu.

itaminy są to złożone związki chemiczne, bardzo potrzebne ludzkiemu organizmowi, który jednak nie jest w stanie ich sam wyprodukować.

Mikroelementy, albo pierwiastki śladowe, są to pierwiastki chemiczne, bez których życie było by niemożliwe, zatem stale trzeba uzupełniać ich niedobór spowodowany poceniem się, wydalaniem moczu czy krwawieniem.

Gdyby ktoś zachował dietę składającą się z właściwych ilości tłuszczów, węglowodanów, białek i wody, ale całkowicie pozbawioną witamin i mikroelementów, musiałby umrzeć, być może w ciągu kilku miesięcy.

Rozróżniamy dwie główne grupy witamin. Pierwsza grupa to witaminy A, D, E i K, które są rozpuszczalne w tłuszczach, w związku z czym występują najczęściej w pokarmach zawierających tłuszcz, jak jaja, masło i mleko. Zazwyczaj organizm odkłada sobie zapasy tych witamin – przede wszystkim w wątrobie. Dobrze odżywiony człowiek przeżyje wiele miesięcy nie spożywając witaminy A bez żadnych objawów chorobowych.

Zapotrzebowanie organizmu na poszczególne witaminy jest niewiarygodnie małe. Na przykład mężczyzna potrzebuje jedynie 0,0005 g witaminy A (retinolu) dziennie. Dzienne zapotrzebowanie na wiele mikroelementów jest jeszcze mniejsze, ale trzy z nich – wapń, żelazo i jod – zwykle nie są spożywane w dostatecznych ilościach. Taki niedobór witaminy lub pierwiastka śladowego może prowadzić do poważnych chorób. Leczenie polegające na podaniu tabletek zawierających witaminy lub pierwiastki śladowe sprawi, że objawy ustąpią po kilku godzinach, ale powikłania pozostają. Na przykład brak witaminy D prowadzi do krzywicy (kości są miękkie), która może spowodować nieodwracalne uszkodzenia. Zbyt duża dawka witamin również nie jest obojętna dla zdrowia. Dotyczy to zwłaszcza tych witamin, które organizm odkłada w większych ilościach. Na przykład nadmierne spożywanie witaminy A może prowadzić do zgonu. Najpierw pojawia się bolesna opuchlizn, wysypka i wypadają włosy, potem powiększa się wątroba i śledziona. Przedawkowanie pierwiastków śladowych występuje raczej rzadko, ponieważ organizm pozbywa się zbędnych ilości. Jednakże nadmiar soli – połączenia pierwiastków sodu i chloru – może być niebezpieczny dla osób z nadciśnieniem, ponieważ stanowi zbyt duże obciążenie dla serca.

Tablica najważniejszych witamin, ich źródła i znaczenie dla organizmu.

Witaminy B₁, B₂, B₁₂ i niacyna tworzą najważniejszą część witaminy

B – complex.

Zestawienie ważniejszych pierwiastków śladowych (mikroelementów). Swoją nazwę zawdzięczają  temu, że występują w organizmie w niewielkich (śladowych) ilościach.

V  DODATKI DO PRODUKTÓW SPOŻYWCZYCH  –

pożyteczne czy szkodliwe?

Większość produktów spożywczych zawiera składniki dodatkowe. I chociaż wielu ludzi sprzeciwia się ich stosowaniu, w nowoczesnym przemyśle spożywczym odgrywają one ogromną rolę.

Do produktów spożywczych dodaje się często substancje, zarówno pochodzenia naturalnego jak i syntetyczne, które umożliwiają ich dłuższe przechowywanie, wzbogacając je o dodatkowe wartości odżywcze, ułatwiają proces przetwarzania oraz podkreślają smak, kolor, zapach, konsystencję lub wygląd produktu.

Wielu ludzi opowiada się za zaprzestaniem stosowania większości substancji stabilizujących szczególnie modyfikujących wrażliwość narządów zmysłów. Uważa się, że żywność przetworzona nie powinna stanowić tak dużej części naszej diety i należy ograniczyć jej spożycie na rzecz produktów pochodzenia naturalnego, pozbawionych substancji stabilizujących, obniżających jakość i wartości odżywcze produktu.

Wiadomo, że wiele substancji koloryzujących i konserwujących oznaczonych numerem E może powodować problemy zdrowotne. Alergie, astma, zaburzenia pracy żołądka, nadpobudliwość – szczególnie u dzieci – związane są bezpośrednio ze stosowaniem składników dodatkowych. Uważa się, że składniki dodatkowe mogą być nawet przyczyną znacznie poważniejszych problemów zdrowotnych, a w niektórych krajach wprowadzono zakaz stosowania pewnych ich rodzajów.

VI   Podsumowanie

Ludzkie ciało można porównać do skomplikowanego mechanizmu, którego niezawodne funkcjonowanie zależy m.in. od odpowiedniego utrzymywania właściwej diety.

Głównym czynnikiem determinującym zdrowie człowieka jest styl i tryb życia, a więc i odżywianie się. Szczególnie w okresach dużej wrażliwości organizmu ludzkiego niezbędna jest właściwa dieta. Kobiety w ciąży, karmiące matki, dzieci w okresie niemowlęcym, przedszkolnym oraz w okresie pokwitania powinny odżywiać się prawidłowo, dostarczając organizmowi właściwe ilości niezbędnych składników odżywczych. Bardzo ważne jest również to by noworodek był karmiony mlekiem matki. Mleko matki zawiera bowiem wszystkie składniki niezbędne do prawidowego rozwoju dziecka i pozbawione jest szkodliwych substancji występujących w wysokoprzetworzonych pokarmach zastępczych.

Coraz więcej jest dowodów naukowych na to, że obecny styl życia nie jest dla nas całkiem odpowiedni. Ciało ludzkie może funkcjonować lepiej, dłużej być zdrowe i łatwiej znosić choroby, jeśli człowiek zmieni swoje zwyczaje. Przede wszystkim trzeba zrezygnować z tych przyzwyczajeń, które zdaniem ekspertów na pewno są przyczyną szerzących się chorób. Należy utrzymywać ciało w dobrej kondycji, aby dłużej i lepiej nam służyło. Zdrowe ciało i pozytywne nastawienie do życia, sprawią, że łatwiej poradzimy sobie z napięciami i troskami współczesnej egzystencji. Badania naukowe będą dostarczać coraz to nowych danych na temat tego, co jest dla nas dobre, a co nie, już teraz jednak zebraliśmy olbrzymią ilość informacji o tym, co robić, by żyć zdrowiej, dłużej i szczęśliwiej.

To nie jest przesada, że „jesteś tym, co jesz”. Ciało ludzkie jest zbudowane dokładnie z tych samych substancji, które człowiek przyjmuje w pożywieniu. Jeśli chcesz mieć zdrowe ciało, dostarczaj mu zdrowego pożywienia.

Narządy płciowe żeńskie wewnętrzne
Do narządów tych zaliczamy :
1. macicę
2. pochwę
3. jajniki
4. jajowody

Rozwój dróg odprowadzających jajnika :
Drogi odprowadzające jajnika, czyli drogi rodne żeńskie rozwijają się w przewodów przyśródnerczowych (Műllera), natomiast przewody śródnerczy (Wolffa), jak i same śródnercza prawie całkowicie zanikają.
Z przewodów śródnerczy (Wolffa) u kobiety zachowują się :
1. kanały Gartnera
2. nadjajnik (epoophoron)
3. przyjajnik (paroophoron) (odp. przyjądrzu i najądrzu męskiemu)
4. przyczepek pęcherzykowaty (appendix vesiculosa)
5. nasieniowód szczątkowy (ductus deferens vestigialis) – jego górny odcinek stanowi tzw. przewód podłużny nadjajnikowy.
6. wg. niektórych źródeł tzw. sieć jajnika.

Macica (uterus, hystera, metra)
Pochodzenie rozwojowe :
Rozwija się z górnego odcinka kanału maciczno-pochwowego (powstającego z połączenia dolnych połówek przewodów przyśródnerczowych – Műllera). Ponadto w górną część trzonu są włączone również końcowe odcinki niezrośniętych części przewodów Műllera, stąd odcinek ten początkowo rozwija się jako rozwidlony i w przypadku zaburzeń rozwojowych stan ten może się utrzymywać w różnym stopniu
Położenie :
Leży w miednicy mniejszej żeńskiej, pośrodkowo, wzdłuż osi miednicy, do tyłu od pęcherza moczowego i do przodu od odbytnicy, powyżej pochwy, podotrzewnowo, w przodozgięciu i przodopochyleniu, często lekko zrotowana na prawą stronę.
Przodozgięcie (anteflexio uteri) jest to zgięcie trzonu macicy względem szyjki.
Przodopochylenie (anteversio uteri) jest to pochylenie szyjki macicy względem pochwy.
Oś miednicy jest to wyimaginowana linia łącząca środki wymiarów prostych wszystkich czterech płaszczyzn miednicy.
Budowa :
Anatomicznie macica składa się z szyjki, trzonu i dna. W szyjce biegnie kanał szyjki macicy (canalis cervicis uteri), otwierający się do pochwy ujściem macicy (ostium uteri), a z jamą macicy jest połączony cieśnią (isthmus uteri). W błonie śluzowej kanału szyjki występują fałdy pierzaste (plicae palmatae). W trzonie macicy leży jama macicy, mająca na przekroju czołowym kształt trójkątny. Szczyt tego trójkąta przypada na cieśń macicy, a na kątach podstawy leżą ujścia maciczne jajowodów.

Ołów
Ołów – Pb – plumbum, pierwiastek chem. o liczbie atom. 82, masie atom. 207,20; należy do grupy węglowców ; niebieskoszary, miękki, kowalny, łatwo topliwy metal; temp. topn. 327,50C, temp. wrz. 1740C, gęstość 11,35 g/cm3; aktywny chemicznie; w powietrzu, w warunkach normalnych pokrywa się cienką warstwą tlenku PbO i węglanu PbCO 3; ma właściwości amfoteryczne, roztwarza się w kwasach (w kwasach nieutleniających w obecności tlenu) i w stężonych mocnych zasadach; występuje na II i IV stopniu utlenienia; do najważniejszych związków należą: tlenki ołowiu, siarczek PbS i selenek PbSe, stosowane w technologii materiałów opto- i mikroelektron., chromian PbCrO4 i zasadowy węglan ołowiu 2 PbCO3 Pb(OH)2 (pigmenty) oraz związki ołowioorg.; ołów i jego związki są silnymi truciznami kumulującymi się w ustroju (ołowica). Ołów jest pierwiastkiem stosunkowo pospolitym, choć występującym w niezbyt dużych ilościach; gł. minerałami są: galenit (PbS), cerusyt (PbCO3) i anglezyt (PbSO4). Ołów metaliczny otrzymuje się gł. z rud siarczkowych, z których przez prażenie otrzymuje się tlenek ołowiu, poddawany redukcji koksem; uzyskany ołów surowy, rafinuje się elektrolitycznie;

Medycyna – dietetyka
Ołów – jest pierwiastkiem toksycznym dla naszego organizmu. Dostaje się do naszego organizmu z powietrzem, żywnością i wodą lub przez kontakt z wyrobami przemysłowymi zawierającymi ołów lub jego związki, jak; farby, akumulatory, naczynia pokryte glazurą ołowianą, niektóre wyroby z porcelany, wyroby z plastików do produkcji których użyto związków ołowiu itp. Największe zatrucie roślin, zwierząt i ludzi występuje w rejonach wydobycia oraz przetwarzania rud ołowiu i miedzi. Ołów wywołuje chlorozę liści roślin przez wypieranie z chlorofilu magnezu. Skażenie ołowiem wód rzek i innych zbiorników wodnych powoduje zatrucie ryb.

Wody miękkie są – wskutek malej zasadowości i zdolności buforującej układu bardziej niebezpieczne, gdyż ołów występuje tu w postaci rozpuszczalnych soli. Natomiast w wodach twardych i o dużej zasadowości (a także przy wyższych wartościach odczynu pH) występują trudno rozpuszczalne lub praktycznie nierozpuszczalne sole ołowiowe, jak np. fosforan Pb3(P04);, siarczan PbS04, siarczan zasadowy PbSC>4-PbO, wodorotlenek Pb(OH), węglan PbCO, i zasadowy węglan (biel ołowiowa) 2PbC03?Pb(OH),.
Najbardziej powszechne zatrucie ołowiem powstaje w dużych aglomeracjach miejskich oraz w rejonach dróg o nasilonym ruchu samochodowym z powodu zatrucia spalinami samochodowymi.

Sauna to pomieszczenie, w którym panuje wysoka temperatura i wysoka lub niska wilgotność (w zależności od rodzaju sauny), w którym spędza się od kilku do kilkudziesięciu minut. Pobyt w saunie ma własności oczyszczające ciało z toksyn, poprawiające krążenie i wyrabiające odporność na choroby. Po pobycie w saunie bierze się zwykle kąpiel w chłodnej wodzie.
Cechą specyficzną każdej sauny jest to, że do jej budowy użyte jest drewno. W tradycyjnych metodach budowy nie używa się też gwoździ, tylko montuje się poszczególne elementy używając kołków drewnianych. Tak też w wielu wypadkach przygotowywane są dostępne już na naszym rynku gotowe do montażu sauny w postaci prefabrykowanej (nie tylko fińskiej produkcji), przeznaczone do samodzielnego montażu.

Pierwotnie sauna była miejscem kąpieli, lecz ponieważ było to jedyne czyste pomieszczenie z obfitą ilością wody, służyło także jako miejsce porodów i leczenia chorych.
Sauna, nie jest kąpielą wyłącznie w gorącym powietrzu ani też kąpielą w parze, lecz specyficznym połączeniem suchego, gorącego powietrza i wilgoci. Silny wpływ bodźcowy na organizm wywiera stosowanie temperatur krańcowych. W pomieszczeniu sauny temperatura powietrza wynosi, bowiem 75-105°C a nawet 120°C a wodę stosowaną do ochładzania się, w zależności od pory roku, cechuje temperatura od 5 do 25°C, —jeżeli zabieg ten stosujemy na zewnątrz łaźni w wodach powierzchniowych. Względna wilgotność powietrza waha się przeciętnie od 5 do 20%. Jest to powietrze bardzo suche. Aby zwiększyć procentową zawartość pary wodnej do około 70 %, należy wylać na rozpalone kamienie sporą porcję wody. Wpływ sauny na ustrój ludzki polega, bowiem na wytworzeniu bardzo znacznych, chociaż krótkotrwałych różnic temperatur oraz wilgotności powietrza. One to stanowią bodźce wywołujące pożądane zmiany fizjologiczne w organizmie kąpiących się ludzi.
Dlaczego powietrze rozgrzane do 100°C i więcej nie parzy boleśnie skóry zażywających „sauny”? Sprawia to właściwość ciał suchych, posiadających bardzo małą pojemność cieplną mierzoną ilością ciepła w kaloriach, potrzebną do podniesienia temperatury jednostki masy danego ciała o 1°C. Innymi słowy, dla podgrzania jednostki masy powietrza o 1°C wystarczy bardzo mało ciepła, czyli że powietrze może skumulować ciepła tego bardzo mało. Człowiek wytrzymuje temperaturę powietrza 100 -140 C, gdy wilgotność względna powietrza nie przekracza 10-30%. Gdy wilgotność ta wzrasta do 50-60%, wówczas temperaturę 50-60° C wytrzymuje niewielu.

Rodzaje saun:

Sauna fińska (mokra)
Najbardziej rozpowszechniona jest sauna fińska, w której co pewien czas należy polewać wodą kamienie (z reguły spore złomy granitu), które ułożone są na szczycie pieca. Każdorazowe polanie rozgrzanych kamieni wywołuje powstawanie kłębów pary rozchodzących się po całym pomieszczeniu, które na ogół ma 2-3 „kondygnacje” ( półki), na których im wyżej, tym wyższa temperatura. W fińskiej saunie piec rozgrzewa powietrze do temperatury 80-100 °C. Wilgotność w pomieszczeniu wynosi od 25% do 40%.
Warto jednak zapamiętać, – że sauna nie wykonana z drewna lub nie wyłożona w całości drewnem – nie jest już sauną tylko łaźnią parową (rzymską).

i podkopują emocjonalne zdrowie jednostki.

Osoba dorosła zjada średnio około 14kg tygodniowo, ale jej waga przez wiele lat prawie nie ulega zmianie. Pokarm zostaje zamieniony na energię i składniki odżywcze, a resztki usunięte z organizmu. Wszyscy musimy się odżywiać w celu zapewnienia sobie energii, dzięki której pracują podstawowe narządy- np. serce i wątroba- oraz dla podtrzymania procesów wzrostu i regeneracji komórek i tkanek. Pokarm zawiera także witaminy i składniki mineralne, substancje niezbędne dla zdrowia.
Ile jeść?
Ilość pokarmu, jakiej potrzebuje indywidualny organizm, nie jest stała. Osoba wykonująca ciężką pracę fizyczną, jak robotnik budowlany czy zawodowy sportowiec, może potrzebować dwa razy więcej energii dziennie niż pracownik biurowy. Noworodek potrzebuje dwa razy więcej energii, proporcjonalnie do masy ciała, od dorosłego człowieka, ponieważ bardzo szybko rośnie. Musi także otrzymywać więcej witamin i składników mineralnych, żeby obronić się przed zagrażającymi życiu infekcjami.
Ludzki organizm jest jak palenisko- paliwo (pokarm) zostaje spalone i wydziela się energia w postaci ciepła. Wartość energetyczna pokarmów mierzy się w kaloriach lud dżulach, czyli jednostkach ciepła. Jeśli dostarczamy organizmowi więcej paliwa niż potrzebujemy, magazynuje on nadmiar energii w postaci tkanki tłuszczowej i wobec tego przybieramy na wadze. Jeśli dostarczamy organizmowi za mało paliwa, spalamy zapasy tłuszczu i zaczynamy tracić na wadze.
Każdy człowiek, który przekracza idealną masę ciała o ponad 20%, jest uważany za otyłego. W krajach rozwiniętych dotyczy to jednego na pięciu mężczyzn i jednej na trzy kobiety. Otyłość może prowadzić do poważnych zaburzeń, takich jak złe krążenie krwi, zawały serca, udary, cukrzyca i zaburzenia pracy nerek. U mężczyzn otyłość skraca przeciętną długość życia o jedną szóstą. Czasem, choć bardzo rzadko przyczyną dużej otyłości są problemy zdrowotne. Niedoczynność gruczołu tarczycy czy nadczynność gruczoły nadnerczy mogą powodować przybranie na wadze, podobnie jak jeszcze rzadziej występujące choroby wrodzone, polegające na zaburzeniach równowagi hormonalnej i wadach urodzeniowych, które negatywnie wpływają na regulację apetytu.

Przejadanie się
W pewnym stopniu otyłość możę występować u kilku pokoleń tej samej rodziny. Przyczyną bywa dziedzictwo genetyczne- niektórzy ludzie są po prostu bardziej podatni na tycie niż inni. Jednak dużo częściej otyłość ma swoje źródło w :dziedziczeniu” złych nawyków żywieniowych kultywowanych w rodzinie- jadanie posiłków bogatych w wysokokaloryczne tłuszcze i cukry, podjadanie między posiłkami ciastek, herbatników \\\\, chipsów i czekolady oraz popijanie tego sporą ilością słodkich napojów, czy w przypadku dorosłych, winem i piwem.
Wiadomo, ze w wielu przypadkach czynniki emocjonalne odgrywają równie znaczącą rolę, czasami w stopniu tak wielkim, że prowadzą do zaburzeń odżywiania w postaci okresowego pochłaniania bardzo dużej ilości pokarmu. Każdy człowiek jest w depresji, często pociesza się jedzeniem., wskutek czego je za dużo- i tyje. Otyłość może być kolejną przyczyną depresji i w ten sposób powstaje zamknięte koło.
Każda otyła osoba, która chce zrzucić zbędne kilogramy i pozostać szczupłą, musi podjąć decyzję o całkowitej zmianie nawyków jedzeniowych. Powinno się zasięgnąć porady lekarza w zakresie wyboru właściwej diety dla zmniejszenia wagi bez porzucania rozsądnych i zdrowych sposobów odżywiania się.

]]> http://www.ogn.com.pl/zaburzenia-laknienia/feed/ 0 http://www.ogn.com.pl/witaminy-rozpuszczalne-i-nierozpuszczalne-w-tluszczach/ http://www.ogn.com.pl/witaminy-rozpuszczalne-i-nierozpuszczalne-w-tluszczach/#comments Mon, 14 Dec 2009 11:28:32 +0000 admin http://seoteka.pl/wp/witaminy-rozpuszczalne-i-nierozpuszczalne-w-tluszczach/ Nazwa „witamina” została wymyślona przez polskiego biochemika Kazimierza Funka, który to w 1911r. z otrąb ryżowych wyodrębnił substancję, której brak powoduje chorobę beri Do optymalnego wykorzystania spożytego pożywienia i utrzymania ciągłości procesu przemiany materii niezbędne są w i t a m i n y (łac.: vita  życie, amina  związek chemiczny zawierający grupę aminową). Nazwa „witamina” została wymyślona przez polskiego biochemika Kazimierza Funka, który to w 1911r. z otrąb ryżowych wyodrębnił substancję, której brak powoduje chorobę beri  beri, a w 1912r. substancję tę nazwał witaminą. Witaminy to związki organiczne o bardzo zróżnicowanej budowie. Mimo, iż nie są źródłem energii, ani materiałem budulcowym w organizmie człowieka, regulują zachodzące procesy i dlatego nazywa się je składnikami regulującymi. Dzienne zapotrzebowanie na witaminy jest niewielkie i liczone w miligramach (mg), a nawet w mikrogramach. Przedawkowanie, niedobór lub brak jakiejś z witamin (po wyczerpaniu zapasów organizmu) prowadzi do jednostek chorobowych, które w zależności od zaawansowania nazywamy:

Hiperwitaminoza – wywołana nadmiarem witamin w organizmie, dotyczy przede wszystkim witamin rozpuszczalnych w tłuszczach: A, D, E, K;

 Hipowitaminoza – wywołana zbyt małą ilością jednej lub kilku witamin w organizmie, występuje na skutek niedoboru witamin w diecie, działania leków albo zwiększonego zapotrzebowania w przebiegu chorób lub w czasie ciąży;

 Awitaminoza – wywołana przez niedobór witamin, powoduje różne zakłócenia przemiany materii.
Witaminy dzieli się na rozpuszczalne w tłuszczach i rozpuszczalne w wodzie.
Witaminy r o z p u s z c z a l n e w t ł u s z c z a c h trawione są tylko w żółci, a ich nadmiar nie może być szybko usunięty z organizmu, ponieważ magazynowane są w ustroju. Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach to:

Witamina A – nazywana jest „witaminą wzrostową” (działa z hormonem wzrostu), jedna z najwcześniej odkrytych witamin, jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania rogówki oraz komórek nabłonka, a poprzez to wzroku, korzystnie wpływa na wzrost i odtwarzanie kości zębów, pełni ważną rolę w syntezie hormonów i ich regulacji, ma właściwości przeciwnowotworowe; witamina A znajdująca się w kosmetykach, właściwie dozowana, wykazuje korzystny wpływ na skórę, włosy i paznokcie; najbogatszym źródłem witaminy A są warzywa i owoce, a także mleko, ser, masło, jaja, tłuste mięso; zbyt wysokie spożycie witaminy A jest toksyczne; jej niedobór, a także nadmiar powoduje utratę apetytu, suchość i świąd skóry, wypadanie włosów, gorsze gojenie się ran, „kurzą ślepotę” oraz zahamowuje wzrost; skutkiem niedoboru tej witaminy jest również anemia, paraliż, zaś z powodu nadmiernego spożywania dużych jej ilości powoduje zatrucie; spożyta z pożywieniem w 80 % ulega wchłanianiu, pozostałe 20 % w ciągu 1 – 2 dni wydalane jest z kałem;

Witamina D – nazywana jest „kalcyferolem” (łac.: calcium  wapń), a także „witaminą przeciwkrzywiczną”; odgrywa podstawową rolę w procesie budowy kości i zębów poprzez wspomaganie wchłaniania wapnia i fosforu, wpływa na prawidłowe działanie systemu nerwowego, zapobiega wystąpieniu u dzieci krzywicy; może być wytwarzana przez światło słoneczne, co wyróżnia ją spośród innych witamin; dobrym źródłem tej witaminy są żółtka jaj, mleko, masło, śmietana, tłuste ryby, tran, wątroba; niedobór witaminy D powoduje obniżenie poziomu wapnia i osłabienie rozwoju kości oraz zwiększenie ryzyka powstawania komórek nowotworowych, zaś nadmiar jest niebezpieczny, gdyż spożywana w ilościach większych od zalecanych może okazać się toksyczna, czego skutkiem jest powstanie ryzyka zawału, miażdżycy lub kamicy nerkowej; długo utrzymywane w organizmie stężenie toksyczne powoduje odkładanie się wapnia w tkankach miękkich, a w konsekwencji prowadzi do śmierci;
 

Historia witaminy E rozpoczęła się w 1922 roku, kiedy to dr H. Evans i K. Bishop podjęli badania nad wpływem diety na rozmnażanie szczurów. W trakcie trwania doświadczeń, pomimo zastosowania pełnowartościowej karmy wzbogaconej w dotychczas znane witaminy A, B, C i D zwierzęta wciąż nie mogły mieć potomstwa. Naukowcy odkryli wówczas, że dopiero dodatek do karmy zwierząt całych ziaren pszenicy, a szczególnie zarodków z tych ziaren zapewnił przywrócenie normalnych funkcji rozrodczych szczurów. Na tej podstawie wysunięto hipotezę na temat istnienia nowej witaminy, którą oznaczono kolejną literą alfabetu i nazwano witaminą E. Jest, więc to czynnik chroniący przed bezpłodnością i zaburzeniami procesu rozmnażania. Z powodu swych funkcji dotyczących rozmnażania witamina ta została nazwana tokoferolem od greckich słów: thokos – potomstwo i phero – rodzę, niosę.
Ówcześnie lekarze twierdzą, że witamina E dodaje nam żywotności, witalności, energii, chęci do życia, radości oraz chroni przed bezpłodnością. Amerykanie uważają nawet, że dodaje sexappealu. Najważniejszą funkcją biologiczną witaminy E jest ochrona organizmu przed niszczącym wpływem wolnych rodników. Dzięki swym właściwościom antyutleniającym jest również pomocna w ochronie krwinek czerwonych transportujących tlen do każdej komórki ciała. Czerwone krwinki również ulegają z czasem "starzeniu", a proces ten przyspieszony bywa pod wpływem światła i tlenu, powodując ich zniekształcenie. Jest to skutek utlenienia kwasów tłuszczowych budujących błony komórkowe erytrocytów. Procesowi temu zapobiegają dodatkowe dawki witaminy E. Badania wykazały, że taką optymalną dawką chroniącą krwinki czerwone przed zniszczeniem i deformacją jest 400 do 600 mg witaminy E dziennie. Tokoferol chroniąc krwinki czerwone jednocześnie wspomaga proces oddychania komórek i wpływa na prawidłowe funkcjonowanie i utrzymanie wysokiej wydolności mięśni.
Dlatego m.in. zalecane jest, aby sportowcy spożywali pożywienie zawierające dużo witaminy E.
Obecnie witamina E to najbardziej popularna spośród wszystkich witamin stosowanych w kosmetyce. Można ją spotkać w recepturze niemal każdego kosmetyku zarówno do pielęgnacji twarzy, ciała i włosów. Spełnia ona bowiem dwa zadania. Po pierwsze witamina E i jej pochodne wykazują korzystne oddziaływanie na skórę i włosy zarówno na poziomie leczniczym jak i pielęgnacyjnym. Badania kliniczne na bezwłosych myszach i świnkach morskich oraz ludziach udowodniły, że wolna tokoferol jak i jej estry jest wchłaniana przez skórę, włosy i absorbowana przez warstwę rogową naskórka. Po drugie pełni ona funkcję naturalnego i skutecznego przeciwutleniacza lipidowych składników kosmetyków. Innymi słowy jest ona doskonałym naturalnym konserwantem, który zapewnia stabilność preparatu kosmetycznego chroniąc jego składniki przed zniszczeniem i rozkładem. W postaci witaminy E stosowanej w kosmetyce to wykorzystuje się:
- alfa- tokoferol – antyutleniacz, stosowany w stężeniu od 0,05 – 0,5%.
- estrowe pochodne witaminy E, które są bardziej stabilne i najczęściej używane np. octan alfa-tokoferylu (tocopheryl acetate)- najbardziej popularny, spotyka się również palmitynian, stearynian i linolenian tokoferylu. Stosowane są one najczęściej w stężeniu 0,5 – 5 %.
- stosowane są także naturalne oleje roślinne bogate w witaminę E, takie jak olej z zarodków pszenicy lub kukurydzy.
Witamina E działa szczególnie efektywnie, kiedy jej cząsteczki zamykane są w małych nośnikach takich jak nanosomy, liposomy, które transportują, chronią i uwalniają ją we wnętrzu naskórka. Cechą charakterystyczną witaminy E jest początkowe powolne tempo jej działania zarówno przy aplikacji zewnętrznej jak i wewnętrznej. Przy wieńcowej chorobie serca zwykle czeka się 5 do 10 dni, by witamina ta "weszła do akcji", a potem w ciągu 4 do 6 tygodni dostrzega się poprawę. Podobnie jest w przypadku zastosowania zewnętrznego witaminy E. Widoczne efekty jej działania są zauważalne dopiero po 16 do 24 h regularnej aplikacji. Ogólnie można stwierdzić, iż witamina E dodawana do preparatów kosmetycznych hamuje procesy starzenia się skóry, związane z niszczącym działaniem aktywnych form tlenu. Tokoferol działając na komórki naskórka bierze udział w usuwaniu zewnętrznych objawów starzenia skóry. Działa ona jako "zmiatacz wolnych rodników", których powstawanie jest w dużej mierze indukowane promieniowaniem UV, chroniąc w ten sposób skórę przed przedwczesnym starzeniem.

Inne nazwy: tokoferol, tokotrienole
Istnieje co najmniej osiem postaci witaminy E zwanych tokoferolami, które są rozpuszczalne w tłuszczach. Składają się zaledwie z trzech elementów: wodoru, tlenu, węgla (różnią się między sobą budową przestrzenną). Witamina E jest zbudowana z pierścienia chromanowego do którego dołączony jest izoprenowy łańcuch boczny.
Występowanie:
Witamina E powstaje tylko w roślinach. Zwierzęta jej nie syntetyzują. Jej naturalnym dostawcą są kiełki pszenicy, całe zboża, zielone warzywa liściaste jak sałata, szpinak oraz kapusta, czosnek, orzechy, awokado oraz oleje roślinne. Należy pamiętać o tym, że oleje tłoczone na zimno zawierają znacznie więcej witaminy E niż te produkowane przemysłowo gdyż proces uszlachetniania niszczy aż 75% naturalnej witaminy.
Wchłanianie:
Stosunkowo mało wiadomo na temat wchłaniania witaminy E. Wiadomo tyle ze wchłanianiu sprzyja żółć i obecność tłuszczów w pożywieniu. -tokoferol gdyż wykazuje 100% wchłanialności. Najbardziej aktywny jest w organizmie. Wiadomo też że wchłanialność witaminy E jest odwrotnie proporcjonalna do wielkości jednorazowej dawki i np. z dawki jednorazowej 100 mg ulega resorpcji 80%, z dawki jednorazowej 500 mg – tylko 68%.
Funkcje w organizmie:
Witamina E związana jest z przemianą azotową i oddychaniem. Witamina E bierze udział w przemianie materii, jako związek antyoksydacyjny i zwiększający podaż tlenu, zapobiega utlenianiu witaminy A, nienasyconych kwasów tłuszczowych i innych lipidów, uniemożliwiając tym samy tworzeniu się toksycznych produktów i zapobiega rozwojowi miażdżycy naczyń krwionośnych. Witamina E obniża podwyższony poziom lipidów w surowicy krwi. Aktywując układy enzymatyczne oddychania tkankowego, uczestniczy w procesach odtruwania, chroni komórki przed stłuszczeniem, podtrzymuje czynność tkanki mięśniowej, ułatwia przyswajanie tlenu przez erytrocyty. Witamina E pobudza produkcję substancji przeciwzakrzepowych, zmniejszając ryzyko rozwoju schorzeń naczyń krwionośnych. Witamina E jest niezbędna u mężczyzn do prawidłowej produkcji spermy. Witamina E współdziała z witaminami A, C i karotenoidami, zmniejszając ryzyko rozwoju chorób nowotworowych.
Skutki niedoboru:
Na szczęście witamina E występuje w wielu produktach i praktycznie nie spotykamy się z jej niedoborem. Jednakże hipowitaminoza może powodować:
– rozdrażnienie
– osłabienie zdolności koncentracji
– zaburzenia funkcjonowania i osłabienie mięśni szkieletowych
– rogowacenie i wczesne starzenie się skóry
– gorsze gojenie się ran
– pogorszenie wzroku,
– niedokrwistość
– bezpłodność
– zwiększone ryzyko chorób sercowo naczyniowych

W latach siedemdziesiątych Polska należała do krajów o dużej liczbie chorych na wzw A. Chorowały głównie dzieci. Prawie 100% dorosłych było uodpornionych w sposób naturalny. Rejestrowano wówczas około 50 000 przypadków rocznie. Do połowy lat dziewięćdziesiątych liczba zachorowań na WZW A kształtowała się na poziomie endemiczności pośredniej. Rejestrowano na niektórych terenach epidemie wyrównawcze oraz przesunięcie najwyższej liczby zachorowań na 10-14 rok życia. Poprawa warunków socjoekonomicznych i sanitarnych doprowadziła do wyraźnego spadku zachorowań. Badania seroepidemiologiczne prowadzone w 1997 roku wykazały, że zwiększył się odsetek populacji wrażliwej na zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu A (HAV). Odsetek nieuodpornionych osób do 30. roku życia wzrósł do 70 % .Tylko 29% populacji poniżej 25 roku życia miało naturalne przeciwciała. U dzieci do 15 roku życia przeciwciała odpornościowe stwierdzono tylko u 7% badanych. Obecnie zapadalność na WZW A jest niska, a nawet bardzo niska. Większość rejestrowanych w Polsce przypadków WZW A jest przywlekanych przez nie uodpornionych turystów, z terenów endemicznego występowania hepatitis A. Coraz częściej osoby dorosłe podróżują do krajów tropikalnych, basenu Morza Śródziemnego z dziećmi, które nie są uodpornione przeciw WZW A. Krajami dużego ryzyka nabawienia się WZW A są Egipt, Indie, Chiny. Istnieje realne niebezpieczeństwo wystąpienia lokalnych epidemii lub epidemii wyrównawczych WZW A w  przypadku zawleczenia hepatitis A z terenów endemicznych. Grupą szczególnego narażenia są turyści wyjeżdżający z krajów o niskiej do regionów o wysokiej endemiczności. Dlatego CDC (Center for Disease Control), i Światowa Organizacja Zdrowia zalecają szczepienia przeciwko WZW A przede wszystkim turystom wyjeżdżającym do krajów o wysokiej zapadalności na WZW A. Główny Inspektorat Sanitarny umieścił wirusowe zapalenie wątroby typu A na liście najistotniejszych zagrożeń ze strony biologicznych czynników chorobotwórczych w okresie letnim.
Do 31.07.2008 roku zgłoszono w Polsce 53 przypadki WZW A, więcej niż w roku 2007. Większość wystąpiła w województwie lubelskim.
Choroba łatwo szerzy się wśród dzieci i młodzieży. Warto szczepić dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym.

Ewa Duszczyk
Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego
Warszawski Uniwersytet Medyczny

Bialka stanowia podstawowy material budulcowy wszystkich tkanek organizmu i wchodza w sklad wielu zwiazków pelniacych funkcje regulacyjne przemian metabolicznych oraz obronnych organizmu Dodatkowo stanowia paliwo energetyczne. Jest ono jednak malo ekonomiczne gdyz w procesie spalania bialka wydziela sie duzo energii cieplnej a malo uzytecznej energii mechanicznej. Brak bialka powoduje silne uczucie glodu. Niedobory bialka zwalniaja procesy przemiany materii az do jej ustania w krancowych przypadkach. Bialko podnosi poziom podstawowej przemiany materii o 40% (tluszcze 14%, weglowodany 6%). Ilosc spozywanych bialek w diecie osobniczej i calych populacji decyduje o rozwoju biologicznym. W krajach rozwinietych gdzie spozycie bialek jest wysokie, sredni wzrost ludnosci jest o wiele wyzszy niz wzrost ludnosci krajów o niskim spozyciu bialek.
Bialka sa zwiazkami wieloczasteczkowymi, zlozonymi z 22 polaczonych wiazaniami polipeptydowymi. Trawienie bialka rozpoczyna sie w zoladku, w srodowisku kwasnym, pod wplywem enzymu pepsyny nastepuje jego rozpad do polipeptydów. Nastepnie w dwunastnicy, w srodowisku zasadowym, pod wplywem enzymów wydzielanych przez trzustke, trypsyny, chymotrypsyny i pankreatopeptydazy a nastepnie wydzielanych przez sciany jelita cienkiego peptydaz, nastepuje rozpad polipeptydów do i aminokwasów wchlanianych przez nablonek jelita cienkiego. W organizmie bialka sa zródlem aminokwasów niezbednych w procesach syntezy wlasnych bialek zuzywanych do budowy nowych tkanek i odnowy bialek rozpadajacych sie w procesach
Ta wymiana (obrót bialek) jest szczególnie szybka wsród bialek wchodzacych w sklad enzymów, przeciwcial i zwiazków regulacyjnych. W ciagu doby w organizmie czlowieka rozpadowi ulega do 500 gramów bialek, lecz wiekszosc aminokwasów powstalych z tego rozpadu zostaje ponownie wykorzystanych w syntezie nowych bialek. W ciagu doby wydaleniu ulega tylko 20 – 30 gramów aminokwasów.
W sklad bialek wchodza 22 aminokwasy, w tym 13 syntetyzowanych przez organizm czlowieka. Synteza nie zaspokaja pelnego na nia zapotrzebowania i dlatego powinna byc dostarczona w pokarmach. Do wytworzenia niektórych aminokwasów endogennych niezbedna jest obecnosc Na przyklad do wytworzenia cystyny niezbedna jest metionina, a tyrozyny – fenyloalanina. Dlatego cystyna i tyrozyna sa zaliczone do aminokwasów warunkowo niezbednych, które raczej powinny byc dostarczane w pokarmach. Osmiu aminokwasów egzogennych organizm czlowieka nie potrafi syntetyzowac i musza one zostac dostarczone z pokarmem. Sa to: izoleucyna, leucyna, lizyna, metionina + (cystyna), fenyloalanina + (tyrozyna), treonina, tryptofan i walina. Dziewiaty aminokwas – histydyna jest aminokwasem czesciowo egzogennym gdyz organizm czlowieka doroslego moze go syntetyzowac w niewielkich ilosciach.
Wartosc biologiczna spozywanych w pokarmach bialek zalezy od ilosci zawartych w nich aminokwasów i proporcji ilosciowych pomiedzy nimi. Najbardziej wartosciowym dla czlowieka bialkiem jest bialko jaja kurzego i bialko zawarte w mleku kobiecym. Jako wzorzec sluzacy do porównywania wartosci bialek przyjeto bialko jaja kurzego. Aby wysoka wartosc biologiczna bialka mogla zostac zachowana, w pokarmie musi zostac dostarczona odpowiednia ilosc weglowodanów i tluszczów w celu zapewnienia energii niezbednej do syntezy bialek. Do wytworzenia 1 grama bialka potrzeba 24 kilokalorii. Aby organizm mógl w pelni wykorzystac bialko do celów budulcowych ilosc dostarczanych w pozywieniu pelnowartosciowych bialek powinna pokrywac w okresie wzrostu 9 do 15% energii, a u ludzi doroslych 6 do 8%. W niektórych stanach chorobowych wielkosci te powinny byc wieksze. Do bialek pelnowartosciowych zalicza sie bialka pochodzenia zwierzecego – mieso zwierzat, drobiu, ryb, jaja, mleko i jego przetwory. Jedynie tkanka laczna zawarta w miesie i produkty z niej uzyskiwane, (zelatyna, fibryna) zawieraja malo tryptofanu. Do bialek pelnowartosciowych zalicza sie równiez bialka roslinne zawarte w soi, nasionach roslin straczkowych i orzechach. W miesie zwierzat rzeznych znajduje sie od 15 do 23% bialka, w rybach okolo 18%, w jajach 13%. W krajach gdzie spozycie miesa jest niewielkie, zródlem bialka sa nasiona roslin straczkowych, orzechów i ziaren zbóz. Suszone nasiona roslin straczkowych zawieraja 20 do 15% bialka. W produktach zbozowych jest kilka do kilkunastu procent bialka niepelnowartosciowego i dlatego niezbedne aminokwasy powinny byc uzupelnione z innych pokarmów.

Jako zalecane pokarmy wskazuje warzywa, owoce, zboże i nabiał. W granicach tej orientacji istnieją jednak kierunki, z których każdy postuluje całkiem odmienne sposoby żywienia.
Wśród nich wyróżniamy:
· lakto-owo-wegetarianizm
· lakto-wegetarianizm
· weganizm
· witarianizm
· frutarianizm
Lakto-owo-wegetarianizm to odmiana wegetarianizmu, w której nie zjada się tylko i wyłącznie zwierząt, korzystając jednak z ich produktów w postaci mleka i przetworów oraz jajek. Lakto – oznacza mleko, owo – jajko. Ta forma wegetarianizmu jest najbardziej powszechną wśród wegetarian.
Lakto-wegetarianie, jak łatwo się domyślić, idą o krok dalej, odrzucając spożywanie jajek. Jest to głównie spowodowane postrzeganiem jajka jako wczesnej fazy rozwoju kury.
Weganizm reprezentuje stanowisko wegetariańskie w wersji bardziej radykalnej i konsekwentnej, głosząc potrzebę odżywiania wyłącznie roślinnego z wyłączeniem nie tylko mięsa, ale i wszystkich pokarmów pochodzenia zwierzęcego, jak mleko i jego przetwory oraz jajka, w przekonaniu, że bardzo trudno by było oddzielić handel krowim mlekiem od handlu krowim mięsem, a handel jajkami – od handlu drobiem.
Witarianizm wyklucza z diety pokarmy gotowane, stawiając na spożywanie wyłącznie surowych warzyw i owoców. Podczas gotowania każdy pokarm ulega częściowemu bądź całkowitemu "wypraniu" z witamin. Spożywanie surowych pokarmów umożliwia przyswojenie wszystkich ich składników, ponieważ żadne z nich nie są zabijane wysoką temperaturą gotowania czy smażenia. Ponadto pokarmy surowe nieporównywalnie lepiej i szybciej są przez organizm trawione i wydalane.
Frutarianizm to jeszcze dalej idąca odmiana wegetarianizmu. Frutarianie spożywają wyłącznie owoce i orzechy. O tym, że owoce są pokarmem odpowiednim dla człowieka, świadczy nie tylko przystosowanie jego przewodu pokarmowego, ale także budowa całego ciała. Wyprostowany tułów, który umożliwia sięganie po wysoko rosnące owoce, chwytliwe palce, służące do zdejmowania ich z drzewa. Z powodów klimatycznych ta odmiana wegetarianizmu jest mało popularna, zwłaszcza w naszym regionie.
Każda z wyżej wymienionych odmian wegetarianizmu posiada wielu zwolenników, i choć najwięcej jest "zwykłych" wegetarian, łączy nas wszystkich jedno – dążenie do jak najmniejszego sprawiania bólu zwierzętom. Nie ma reguł i nakazów, nikt do niczego się nie zmusza. Postępowanie każdego wegetarianina wypływa z jego wewnętrznych potrzeb i sumienia, sposobu pojmowania życia, światopoglądu. I choć niektóre z przedstawionych form wegetarianizmu mogą się Wam wydawać dziwne, śmieszne czy nawet "nienormalne
", zapewniam, że żadna z nich – prawidłowo prowadzona – nie tylko nie szkodzi, ale sprzyja zdrowiu i pomaga w walce z wieloma chorobami i ich zapobieganiu, a zwłaszcza dotyczy to tzw. chorób cywilizacyjnych, takich jak rak, nadciśnienie, miażdżyca, cukrzyca, osteoporoza i wiele innych.
Względy humanitarne [ Dalej ]
Rzadko kto zdaje sobie sprawę, jakimi drogami trafia mięso na jego talerz albo mleko do jego szklanki. Niewielu zastanawia się nad tym, że ceną za ten pokarm jest śmierć i cierpienie zwierząt. W całym świecie każdego roku ginie w rzeźniach ponad 20 miliardów krów, cieląt, świń, drobiu i inyych zwierząt. A każda śmierć jest poprzedzona osobną, indywidualną męką, strachem i bólem.

Cewka moczowa męska (urethra masculina)
Pochodzenie rozwojowe :
1). – z przedniej części steku rozwija się cewka moczowa właściwa, z której pochodzi odcinek śródścienny i sterczowy do poziomu wzgórka nasiennego.
2). – z zatoki moczowo-płciowej (z części przedniej steku) rozwija się odcinek sterczowy poniżej poziomu wzgórka nasiennego i odcinek błoniasty.
3). – z fałdów płciowych rozwija się część gąbczasta do poziomu żołędzi prącia.
4). – z ektodermy rozwija się część gąbczasta w obrębie żołędzi prącia.
Wyróżnia się w niej cztery odcinki :
- odcinek śródścienny (pars intramuralis)
- odcinek sterczowy (pars prostatica)
- odcinek błoniasty (pars membranacea)
- odcinek gąbczasty (pars spongiosa)
Rozpoczyna się ujściem wewnętrznym (ostium urethrae internum) w dnie pęcherza moczowego. Ujście to prowadzi do części śródściennej, przechodzącej przez dno pęcherza, otoczonej m. zwieraczem wewnętrznym cewki moczowej. Poniżej pęcherza wchodzi do gruczołu krokowego – część sterczowa cewki moczowej. Następnie, po wyjściu z gruczołu kieruje się łukiem uwypuklonym ku tyłowi przez przeponę moczowo-płciową (część błoniasta cewki, mająca odcinek przeponowy i podprzeponowy)
i wchodzi przez opuszkę prącia do ciała gąbczastego prącia (część gąbczasta). W żołędzi poszerza się, tworząc dół łódkowaty (fossa scaphoidea) i kończy się ujściem zewnętrznym cewki w szczycie żołędzi. W części sterczowej, na tylnej ścianie biegnie fałd błony śluzowej – grzebień cewki moczowej (crista urethrae), który jest przedłużeniem języczka pęcherza moczowego. W obrębie tego grzebienia występuje wzniesienie zwane wzgórkiem nasiennym (colliculus seminalis). Po bokach od wzgórka leżą zagłębienia – zatoki sterczowe (sinus prostatici) – miejsce ujść przewodów gruczołu krokowego.
Na szczycie wzgórka leży otwór prowadzący do łagiewki sterczowej (utriculus prostaticus). Jest to uchyłek błony śluzowej objęty miąższem gruczołu krokowego, o głębokości do 14 mm, jest rozwojowym odpowiednikiem pochwy (pochodzi z przewodów przypranerczowych).
Po bokach od otworu łagiewki sterczowej leżą ujścia przewodów wytryskowych (ductus ejaculatorii)
W przebiegu cewki moczowej męskiej leżą dwie krzywizny : podłonowa (curvatura subpubica)
i przedłonowa (curvatura prepubica). Krzywizna podłonowa przypada na część błoniastą i jest uwypuklona ku tyłowi, a krzywizna przedłonowa, uwypuklona ku przodowi i górze leży w części gąbczastej (można ją zniwelować unosząc prącie).
 

JAMA USTNA (Cavum oris)
Jama ustna stanowi początkowy odcinek przewodu pokarmowego. Ku przodowi otwiera się szparą ust , natomiast ku tyłowi łączy się z gardłem poprzez cieśń gardzieli.
W jamie ustnej wyróżnia się:
• przedsionek jamy ustnej
• jamę ustną właściwą
PRZEDSIONEK JAMY USTNEJ
(Vestibulum oris)
Przedsionek jamy ustnej jest szczelinowatą przestrzenią, zawartą pomiędzy wewnętrznymi powierzchniami warg i policzków oraz zewnętrznymi powierzchniami zębów i dziąseł górnych i dolnych.
Jego ograniczenia stanowią:
• od przodu, wewnętrzne powierzchnie warg: górnej i dolnej;
• od boków, wewnętrzne powierzchnie policzków;
• od tyłu i przyśrodkowo, wyrostki zębodołowe szczęk i część zębodołowa żuchwy, pokryte dziąsłami, wraz z zębami.
Do przedsionka jamy ustnej uchodzą:
• przewody ślinianek przyusznych (prawej i lewej);
• gruczoły wargowe;
• gruczoły policzkowe;
• gruczoły trzonowe.
Naturalną komunikację między przedsionkiem i jamą ustną właściwą stanowi przestrzeń zazębowa , w skład której wchodzi tzw. trójkąt zatrzonowy
Trójkąt ten jest ograniczony:
• przyśrodkowo, przez grzebień policzkowy żuchwy
• bocznie, przez kresę skośną żuchwy;
• od przodu, przez tylną powierzchnię ostatniego zęba trzonowego.

JAMA USTNA WŁAŚCIWA (Cavum oris proprium)
Jest przestrzenią położoną do wewnątrz od dziąseł i zębów szczęk i żuchwy.
Jej ograniczenia tworzą:
• od góry, podniebienie twarde i miękkie;
• od dołu, okolica podjęzykowa, umieszczona na przeponie jamy ustnej;
• od przodu i boków, wyrostki zębodołowe szczęk i część zębodołowa żuchwy, pokryte dziąsłami wraz z zębami;
• ku tyłowi jama ustna komunikuje się z częścią ustną gardła poprzez cieśń gardzieli
Podniebienie (palatum)
Stanowi ścianę górną jamy ustnej. Wyróżniamy w nim dwa odcinki: przedni, mający podstawę kostną, tzw. podniebienie twarde, i tylny, będący fałdem utworzonym przez błonę śluzową i mięśnie, tzw. podniebienie miękkie.

Okolica podjęzykowa (regio sublingualis)
Dno jamy ustnej właściwej stanowi okolica podjęzykowa, której podstawą jest przepona jamy ustnej, sięgająca ku tyłowi do ostatnich zębów trzonowych. Jest ona utworzona przez oba mięśnie żuchwowo-gnykowe i wzmocniona od wewnątrz przez mięśnie bródowo – gnykowe, a od zewnątrz przez brzuśce przednie mięśni dwubrzuścowych.
Pośrodkowo w okolicy podjęzykowej przebiega wędzidełko języka . Bocznie od niego biegną fałdy podjęzykowe, wywołane przez leżące pod nimi ślinianki podjęzykowe mniejsze. Ich przewody (zwane przewodami Rhoniego) uchodzą na wolnych brzegach tych fałdów. Fałd podjęzykowy łączy się z drugostronnym, kończąc się mięskiem podjęzykowym.

]]> http://www.ogn.com.pl/uklad-pokarmowy/feed/ 0 http://www.ogn.com.pl/uklad-krazenia/ http://www.ogn.com.pl/uklad-krazenia/#comments Mon, 14 Dec 2009 11:27:42 +0000 admin http://seoteka.pl/wp/uklad-krazenia/ Układ krążenia możemy porównać do systemu wodociągowego albo układu transportującego wodę i substancje odżywcze w drzewie. Substancją transportową jest w organizmie ludzkim krew

Składa się on z dwóch układów: zawierającego krew (sanguis) i c h ł o n k ę (lympha). Krew krąży w zamkniętym systemie rur, wprawiana w ruch przez serce. Chłonka płynie od tkanek i narządów do układu krwionośnego.

Serce (cor) stanowi główny narząd układu krążenia, przyjmujący i tłoczący krew do naczyń. Serce leży w klatce piersiowej w worku osierdziowym. Worek osierdziowy (pericardium) ma dwie warstwy — zewnętrzną włóknistą (pericardium fibrosum) i wewnętrzną surowiczą (pericardium serosum). Blaszka surowicza przechodzi nieprzerwanie na powierzchnię serca i okrywa je, tworząc nasierdzie (epicardium). Nasierdzie określamy też mianem blaszki trzewnej (lamina visceralis), a blaszkę zewnętrzną osierdzia blaszką ścienną (lamina parietalis). Między obu blaszkami osierdzia znajduje się jama osierdzia (cavum pericardii), zawierająca nieco płynu surowiczego.
Serce jest zbudowane z mięśnia sercowego, wewnątrz wyścielone wsierdziem. Składa się więc z: wsierdzia (endocardium), mięśnia (myocardium), i nasierdzia (epicardium). Serce osoby dorosłej jest podzielone przegrodami na dwie części, z których każda zawiera przedsionek i komorę. Serce prawe jest wypełnione krwią żylną, składa się z prawego przedsionka (atrium dextrum) i z prawej komory (ventriculus dexter). Przedsionek jest połączony z komorą ujściem przedsionkowo-komorowym (ostiumatrioventriculare), które jest zaopatrzone w zastawkę trójdzielną (valva tricuspidalis).
Do prawego przedsionka spływa krew żylna z całego ciała żyłą główną górną i dolną (vena cava superior et inferior) oraz ze ściany samego serca zatoką wieńcową (sinus coronarius). Z prawej komory wychodzi pień płucny (truncus pulmonalis), a przy jego początku znajduje się zastawka (valva truncipulmonalis).

Serce lewe zawiera krew tętniczą, składa się, podobnie jak prawe, z przedsionka (atrium sinistrum) i komory (ventriculus sinister). Przedsionek łączy się z komorą ujściem przedsionko-wo-komorowym (ostium atrioventriculare), zaopatrzonym w zastawkę dwudzielną (valva bicuspidalis s. mitralis). Do lewe¬go przedsionka spływa krew tętnicza żyłami płucnymi (venae pulmonales). Z lewej komory wychodzi aorta (aorta), mająca u swego początku zastawkę (valva aortae).
Zastawki serca regulują kierunek przepływu krwi; zastawki ujść przedsionkowo-komorowych z przedsionków do komór, ujść tętniczych z komór do naczyń.
NACZYNIA KRWIONOŚNE
Krew jest rozprowadzana po całym organizmie systemem rur, naczyń krwionośnych (vasa sanguinea). Są to tętnice i żyły. Tętnicą (arteria) nazywa się to naczynie, które prowadzi krew z serca. Żyłą (vena) płynie krew do serca. Między tętnicami i żyłami znajdują się naczynia włosowate (vasa capillaria). W naczyniach tętniczych panuje wyższe ciśnienie niż w naczyniach żylnych i włosowatych.
Rozróżnia się dwa zamknięte układy krążenia: duży i mały.
Krwiobieg duży zaczyna się w lewej komorze serca, a kończy w jego prawym przedsionku. Z lewej komory wychodzi tętnica główna, czyli aorta, która szeregiem rozgałęzień dostarcza krew tętniczą do tkanek i narządów, z łożyska kapilar wypływają drobne żyłki, które przechodzą w coraz większe i ostatecznie do prawego przedsionka uchodzą dwie żyły główne — górna i dolna (vena cava superior et inferior).
Krwiobieg mały zaczyna się w prawej komorze serca i kończy w lewym przedsionku. Z prawej komory wychodzi pień płucny (truncus pulmonalis), dzieli się na dwie tętnice płucne, które wchodzą do płuc i tu rozgałęziają się aż do utworzenia włośniczek otaczających pęcherzyki płucne. Między pęcherzykami i włośniczkami zachodzi wymiana gazowa, krew oddaje dwutlenek węgla, a pobiera tlen i żyłami płucnymi wraca do lewego przedsionka. Krążenie małe nosi też nazwę krążenia płucnego.

Pomimo, że występują u pacjentów w różnym przedziale wiekowym i mają odmienny obraz kliniczny, to posiadają jednak wiele wspólnych cech. Szczególną cechą wspólną i ważną, ze względu na bliskość błon śluzowych oczu, jest
w obu tych schorzeniach rola bakterii występujących na skórze i w obrębie zmian ropnych.
Trądzik różowaty (łacińska nazwa – "rosacea") jest schorzeniem dotyczącym głównie skóry twarzy. Choroba ma związek z występowaniem łojotoku i częstymi zaczerwienieniami skóry pod wpływem zdenerwowania lub ciepła, co świadczy o zaburzeniach naczyniowo-ruchowych. Początek choroby nazywamy – „prerosacea” (stan przed rosacea). W stadium choroby prerosacea występuje nadmierna wrażliwość skóry, dlatego wszelkie działania profilaktyczne ukierunkowane są na właściwą pielęgnację skóry. Bardzo ważna w tym okresie jest ochrona skóry przed promieniowaniem słonecznym oraz unikanie sytuacji, w których może dojść do podrażnienia skóry przez czynniki zewnętrzne. Zastosowanie działań profilaktycznych może zapobiec rozwojowi utrwalonych zmian rumieniowych i dalszego rozwoju pełnoobjawowego trądziku różowatego (rosacea).
W przebiegu trądziku różowatego wyróżniamy następujące postacie:
1) Postać rumieniowo-naczyniową. Stadium to występuje u ponad 80% wszystkich przypadków rosacea. Cechuje się początkowo przemijającymi napadowymi rumieniami, które z biegiem czasu ulegają utrwaleniu. Dodatkowo pojawiają się teleangiektazje, czyli rozszerzenia naczyń krwionośnych. Zmiany skórne mają charakter symetryczny, występują w środkowej części twarzy, nosa, czoła oraz na policzkach. Pierwsze objawy pojawiają się w 30 – 50 roku życia. Zmianom skórnym towarzyszą często dolegliwości – pieczenie, swędzenie, palenie, uczucie napięcia skóry.
2) Postać grudkowo – krostkowa. Okres ten charakteryzuje się długotrwałym
rumieniem, na podłożu którego pojawiają się grudki i krosty. W tym stadium u niektórych pacjentów dołączają się objawy zapalenia spojówek oczu. Objawia się to łzawieniem, pieczeniem oczu, nietolerancją światła oraz obrzękiem powiek.
3) Postać przerosła. Charakterystyczną cechą tego stadium jest obecność guzków i guzów szczególnie na skórze nosa. W przypadku rozpoznania tej postaci należy podjąć systematyczne leczenie i wdrożyć działania profilaktyczne.
Rosacea powraca zwykle przez wiele lat. U kobiet nawroty i zaostrzenia często mają związek z występowaniem miesiączki i okresu przekwitania. Postać przerosła trądziku wymaga leczenia chirurgicznego, a nawroty choroby po takim leczeniu są częstsze, o wiele bardziej nasilone i trudniej poddające się dalszej terapii. W leczeniu trądziku różowatego wskazane jest przyjmowanie witamin, głównie PP i B2. Leczenie jest długotrwałe, wielomiesięczne, a nawet kilkuletnie. W zależności od zaawansowania zmian skórnych stosuje się:
• leki zewnętrzne (odkażające, przeciwpasożytnicze, przeciwzapalne, przeciwłojotokowe),
• leki doustne (niektóre antybiotyki, leki hormonalne, witaminy),
• zabiegi fizykoterapeutyczne (np. masaż),
• odpowiednie postępowanie pielęgnacyjne w gabinecie kosmetycznym i w domu,
• ochrona przed niekorzystnym wpływem czynników atmosferycznych (kremy
z filtrami przeciwsłonecznymi).
Osoby chorujące na trądzik różowaty powinny unikać nasłoneczniania skóry twarzy, a także nie powinny korzystać z opalania w solarium, z sauny, unikać wysokich i niskich temperatur, nadmiernej suchości lub wilgotności otoczenia, wiatru, ćwiczeń fizycznych, stresu, alkoholu, pikantnych potraw oraz leków rozszerzających naczynia krwionośne, sterydów i niektórych leków obniżających poziom cholesterolu. Do pielęgnacji cery skłonnej do trądziku różowatego powinno się używać odpowiednich dermokosmetyków zaleconych przez dermatologa. Do mycia twarzy dobrze jest używać tylko przegotowanej wody bez mydła, wycierać twarz bardzo miękkim ręcznikiem, nie pocierając jej. Z diety powinno się wykluczyć kawę, mocną herbatę, ocet, musztardę oraz chrzan.

Każdy kto w pracy terapeutycznej styka się lub stosuje w terapii masaż, zdaje sobie sprawy jakim fenomenem jest dotyk, w tym przypadku jego usankcjonowana forma dająca możliwości profilaktyki zdrowia, usprawniania oraz leczenia. W masażu posługujemy się wieloma terminami, jest wiele określeń i samych metod. Obecnie udokumentowanych jest około 30 metod masażu bądź metod profilaktyczno-terapeutycznych, w których masaż jest jednym z elementów. Wśród różnorodnej terminologii ostatnio najczęściej występuje podział ze względu na kryteria zastosowania masażu.
Dlatego też najczęściej mówimy o masażu: leczniczym (usprawniającym, rehabilitacji), kosmetycznym (pielęgnacyjnym, modelującym), relaksacyjnym (odprężającym, uspokajającym) oraz sportowym. Wyodrębniane nurty to masaż w odnowie psychosomatycznej czyli możliwość zastosowania masażu w profilaktyce i leczeniu zmian w tkankach miękkich wywołanych stresem lub też negatywnymi stanami emocjonalnymi. Do nowych nurtów należy też specyficzne zastosowanie masażu w medycynie estetycznej, zwłaszcza w profilaktyce i leczeniu defektów estetycznych. Aby zrozumieć rozwój masażu oraz jego najnowsze trendy, należy zaznajomić się z kilkoma faktami z historii masażu.

Krótka Historia masażu.
Historia masażu jest tak stara jak ludzki, świadomy dotyk. Nie wiemy dokładnie kiedy człowiek rozpoczął odkrywanie fenomenu jakim jest ludzki dotyk. Zapewne u zarania dziejów podczas długich zimowych nocy, w jaskiniach odkryto, iż pocieranie ciała powoduje przyjemne doznania ciepła. Podczas długich wędrówek ludów matka tuliła i głaskała swoje dziecko, uspokajając je. Innym razem biegnąc po sawannie, po skaleczeniu nogi nasi przodkowie doszli do wniosku, iż głaskanie okolic zranionych miejsc przynosi ulgę. Historią masażu jak i medycyny zajmują się historycy, ale i sami masażyści, zgłębiający fenomen ludzkiego dotyku. Każde badania historyczne, muszą mieć na wstępie jasno określony cel, a więc w tym przypadku kwintesencje masażu. Definiowanie go nie jest łatwe, tym bardziej, iż rozwijał się w wielu kulturach równocześnie, a także i dziś istnieją różne nazwy, podziały, kategorie. Dla osób wychowanych w zachodnim kręgu kulturowym podstawowe pojęcia to masaż klasyczny, szwedzki, w zdecydowanej mierze kojarzony jako masaż leczniczy. Dla osób z krajów azjatyckich masaż utożsamiany jest nie z pojedynczym zabiegiem, ale z danym systemem zachowania zarówno zdrowia psychicznego jak i fizycznego, czasem także w powiązaniu z aspektem energetycznym a nawet duchowym.
W krajach anglojęzycznych obok pojęcia therapeutic massage – masaż leczniczy, stosują pojecie body work – określające różne metody „ pracy z ciałem’’ w tym i masażu. W innych krajach te same metody są zaliczane do tzw. innych metod fizykalnych a kończąc na zastosowaniu w psychoterapii.
Podstawą zrozumienia fenomenu masażu, jest wyzbycie się eurocentrycznego lub też egoistycznego podejścia do tematu – jakoby zachodnie metody masażu były bardziej skuteczne i znormalizowane – i podejście do zjawiska jako przebogatego doświadczenia całej ludzkości. Z drugiej strony potrzebne jest odmitologizowanie pojęcia „ masaże wschodnie”, które pochodzą co prawda ze wspólnych źródeł, ale czasem diametralnie się różnią. Ponadto faktem jest, iż w Europie mamy do czynienia zaledwie z pewnym fragmentem metod, wyjętym z kontekstu, a w wielu przypadkach praktykowanie orientalnych metod masażu jest dalekie od źródeł.
Istnieją różne podziały masażu. Jedne ze względu na zastosowanie: lecznicze, kosmetyczno-pielęgnacyjne, relaksacyjne, sportowe. Inny podział stanowi sposób wykonywania: manualny klasyczny, w środowisku wodnym czy też urządzeniami.
Spotykamy się także z różnicowaniem masażu ze względu na pochodzenie, kraj lub regionu: metody orientalne, wschodnie, masaże azjatyckie: najbardziej znane to: Chiński Masaż klasyczny, akupresura, Tui-na, japońskie Shiatsu w tym Zen Shiatsu, Hinduski Masaż Głowy oraz Masaż Ayurwedyjski, ponadto mamy regionalne terminy takie jak:
Masaż Tybetański, Wietnamski, Malezyjski, Singapurski, Indonezyjski, Taiski (Yoga) Masaż, Singapurski oraz Egipski i Berberyjski. Odmienna grupę stanowią Masaże Polinezyjskie oraz tradycyjny Masaż w Tureckiej Łaźni.