Etykieta „wirus komputerowy” stosowana jest często do określania wszystkich destrukcyjnych programów. Istnieją trzy podstawowe rodzaje tych programów – wirusy, konie trojańskie i robaki. Uogólniając, można powiedzieć, że te programy wykonują czynności niezamierzone przez użytkownika lub starają się znaleźć w pewnych szczególnych miejscach niszcząc aktualnie przetwarzane informacje.
    Nosicielem może być szablon dokumentów stworzonych za pomocą aplikacji wchodzących w skład pakietów biurowych, wyposażonych w język makr (najczęściej MS Office). Na niebezpieczeństwo narażeni są wszyscy, którzy w dowolnej formie przenoszą dane między komputerami. Źródłem infekcji może być plik skopiowany ze strony WWW, dołączony do poczty elektronicznej albo wiadomości zamieszczonej na liście dyskusyjnej czy też przeniesiony z innego komputera za pośrednictwem dyskietki. Znane są przypadki, gdy producent oprogramowania, prawdopodobnie nieświadomie, rozpowszechniał swój produkt na oryginalnie zapakowanych, a jednocześnie zawirusowionych dyskietkach lub płytach CD-ROM. Natomiast w czasach, gdy do dystrybucji oprogramowania masowo wykorzystywano dyskietki, zdarzało się, że po zwrocie oprogramowania przez klienta przepakowany (i zarażony) towar, trafiał w ręce innego nabywcy. Nikt nie sprawdzał, czy w międzyczasie nie doszło do zarażenia plików na dyskietkach instalacyjnych.

    W 1985 roku dwóch Włochów Roberto Cerrutti i Marco Marocutti wysłało do pisma „Scientific American” list informujący o swoich  próbach napisania na komputerze Apple programu, który dołączałby się do systemu operacyjnego i przy każdej próbie zapisu na dysk kopiowałby siebie samego w odpowiednie miejsce tego dysku. Cała sprawa była właściwie tylko w stadium planów, ale i tak list odniósł skutek. Zainspirowani artykułem o „wojnach rdzeniowych” Włosi nie zdawali sobie zapewne sprawy ile zamieszania wywoła on w komputerowym światku. Uznaje się go, bowiem za początek wirusów – jednego z najdziwniejszych, a już na pewno wywołujących najwięcej plotek, nieporozumień i niejasności zjawisk we współczesnej informatyce.
    
Pierwszy DOS-owski wirus na komputerze IBM-PC pojawił się na Uniwersytecie w Leight. Twórca tego wirusa, wkrótce nazwanego „Leight”, pozostał, podobnie jak wielu innych twórców wirusów, anonimowy. Podejrzewa się, że był studentem tego uniwersytetu. W przeciwieństwie do wirusa w Apple, ten miał wbudowany w siebie pewnego rodzaju zapalnik. Licznik wewnątrz wirusa był zwiększany o 1 wraz z każdą infekcją– kiedy osiągał 4, wirus kasował FAT i boot-sektor. Wirus infekował plik Command.com dodając 555 bajtów i rezydował w pamięci po uruchomieniu komputera. Ponieważ zarażał tylko jeden plik i szybko oznajmiał swoją obecność (niszcząc dane na dysku razem z zarażonym plikiem), wirus ten nie rozprzestrzenił się. Następny DOS-owski wirus nazwano „Brain”. Był napisany prawdopodobnie przed wirusem „Leight”, ale został wykryty po nim i był znacznie bardziej skomplikowany. Twórcy nie byli zbyt trudni do wyśledzenia, ponieważ dołączyli do kodu wirusa swoje nazwiska, adresy i krótką reklamę. Pochodzili z Pakistanu. Gdy wirus był uruchamiany zarażał tylko boot-sektory dyskietek i rezydował w pamięci. Rozmnażał się zapisując swoją kopię do początkowych części zarażonych dyskietek. Poza boot-sektorem zapisywał się do sześciu innych sektorów. Te dodatkowe sześć sektorów oznaczone były jako uszkodzone i z tego powodu nie były wykorzystywane do przechowywania danych. W ten sposób „Brain” zabezpieczał się przed nadgrywaniem przez inne programy. Zmieniał również etykietę dyskietki na „(c) Brain” i infekował tylko dyski 5 ¼” o pojemności 360kB.
    Wokół żadnego tematu związanego z komputerami nie narosło tyle mitów, co wokół wirusów. Świetnym tego przykładem była wrzawa wokół „Michała Anioła”, jednego z szeregu zwykłych wirusów, któremu przypisywano możliwości sparaliżowania wielu systemów informatycznych, czy wręcz fizycznego niszczenia dysków twardych, monitorów, myszek itd.   

Co to takiego ten wirus ?
Wirus komputerowy jest niewielkim programem, powielającym się poprzez zarażanie zbiorów wykonywalnych, jednostek alokacji plików lub sektora startowego nośnika danych (HDD, FDD) oraz dokumentów stworzonych za pomocą pakietów biurowych takich jak MS Office. Ogólna nazwa "wirus" kryje cztery zasadnicze rodzaje programów:
1. Wirusy, których ogólna definicja pokrywa się z podaną wyżej,
2. Konie trojańskie – wirusy te ukrywają się w pożytecznym (na pozór) oprogramowaniu, jak np. program antywirusowy (!) czy przeglądarka plików graficznych. Program tego typu po jego uruchomieniu oprócz wykonywania swoich "oficjalnych" zadań dokonuje także spustoszenia w systemie,
3. Bomby logiczne – rodzaj wirusa, który może pozostać w ukryciu przez długi czas. Jego aktywacja następuje w momencie nadejścia określonej daty lub wykonania przez użytkownika określonej czynności, takiej jak np. skasowanie określonego pliku,
4. Robaki (worms) – małe, ale bardzo szkodliwe wirusy. Do prawidłowego funkcjonowania nie potrzebują nosiciela. Rozmnażają się samoistnie i w sposób ciągły, powodując w bardzo krótkim czasie wyczerpanie zasobów systemu. Wirusy tego typu są zdolne w bardzo krótkim czasie sparaliżować nawet dość rozległą sieć komputerową.

Szczegółowa klasyfikacja wirusów:

 Wirusy plikowe (tzw. "zwykłe", file viruses):
Wirusy plikowe to najstarsza rodzina tych programów. Każdy wirus przed dokonaniem szkód najpierw ulega replikacji, dlatego rozwój "przemysłu" wirusowego wiąże się z wynajdywaniem nowych nosicieli. Początkowo na atak wirusów tego typu narażone były tylko pliki wykonywalne (*.exe, .com) oraz wsadowe (*.bat). Rozwój technologii wirusów powiększył grono zagrożonych plików o zbiory zawierające fragmenty kodu, biblioteki, sterowniki urządzeń (*.bin, *.dll, *.drv, *.lib, *.obj, *.ovl, *.sys, *.vxd).
Zasada działania:
Infekcja następuje poprzez dopisanie kodu wirusa na końcu pliku (wirusy starsze) lub modyfikację jego początku i dopisanie kodu w środku lub na końcu (wirusy nowsze, atakujące niewykonywalne pliki). Załadowanie zainfekowanego pliku do pamięci jest równoznaczne z uaktywnieniem wirusa. Wiele wirusów nie niszczy zaatakowanego pliku, dzięki czemu może po aktywacji wykonać program nosiciela, tak że użytkownik niczego nie podejrzewa.
 

Nowości w Windows Vista
Do nowości w Vista będą należeć między innymi Windows Presentation Foundation (WPF, Avalon), Windows Communication Foundation (WCF, Indigo) i WinFS. Ten ostatni, WinFS, nie pojawi się w finalnej wersji systemu, aby wydanie systemu nie opóźniło się. W momencie premiery systemu Windowsa Vista WinFS będzie miał status beta, a jego finalna wersja pojawi się jako uaktualnienie systemu prawdopodobnie w trzecim kwartale 2007 roku w pakiecie serwisowym (Service Pack). Wszystkie te trzy elementy zostaną zebrane pod wspólną nazwą WinFX. Z nowości będzie również całkowicie nowy wygląd, bazujący na silniku Aero. Na pewno zostanie dodane obsługa nagrywania płyt DVD. Prawdopodobnie w systemie będzie poprawione wsparcie dla pracy w trybie wielomonitorowym.

Oprócz znanej z Windows XP SP2 Zapory systemu Windows zostanie dołączony do systemu także program chroniący przed spyware (aktualnie posiada status wersji Beta 1; dostępny jako darmowy dodatek dla systemów Windows 2000, XP i Server 2003) o nazwie Microsoft Windows AntiSpyware, tworzony na podstawie programu firmy Giant Technologies. Na przełomie lat 2004 i 2005 dowiedzieliśmy się również, że Microsoft zakupił dwóch producentów oprogramowania antywirusowego, firmy Giant i GeCAD, więc możemy także przypuszczać, że także i antywirus pojawi się w nowości Microsoftu. Wiadomo również, że Microsoft poszukuje beta-testerów do programu Windows OneCare Live który łączyć w sobie będzie:
program antywirusowy
program antyspywarowy
zapora sieciowa (firewall)
narzędzia poprawiające sprawność systemu Windows
narzędzia tworzące kopie bezpieczeństwa systemu

Inną nowością będą trójstopniowo (zamiast dwustopniowo) limitowane konta, dzięki którym będzie można lepiej dopasować poziom uprawnień do użytkownika. Nowy rodzaj kont, Least Privileged User Account (LUA), któremu zawdzięczamy trójstopniowe uprawnienia, jest najbardziej ograniczony i sprowadza się do jedynie podstawowych uprawnień, takich jak korzystanie z internetu (jest możliwe odcięcie takiemu użytkownikowi dostępu do niektórych stron) czy eksploracja jego własnych folderów.

Windows Vista będzie kładł olbrzymi nacisk na bezpieczeństwo systemu. Zostanie wprowadzony nowy model aktualizacji tzw. hot patching, gdzie poprawki będą wprowadzane bez restartowania systemu.

Budowa i charakterystyka systemu Windows 98

1. System operacyjny – Windows
Windows to ogólna nazwa jednego z najbardziej znanych systemów operacyjnych przeznaczonych na komputery klasy IBM PC. To system operacyjny pełniący nadzór nad pracą wszystkich uruchomionych programów, oraz wszystkich urządzeń komputera.
System ten, opracowany i systematycznie ulepszany przez amerykańską firmę komputerową Microsoft Corporation, na początku lat dziewięćdziesiątych, wykorzystując graficzny interfejs użytkownika GUI, zrewolucjonizował sposób komunikacji przeciętnych użytkowników z komputerem, czyniąc go w pełni użytecznym narzędziem pracy i rozrywki również na polu domowych zastosowań. Jego kolejne wersje wykorzystując coraz to bardziej zaawansowane technologie, umożliwiają intuicyjną i prostą obsługę zaawansowanych aplikacji i kontrolę podłączonych do komputera urządzeń. Producent wraz z systemem dostarcza użytkownikowi również podstawowe aplikacje tekstowe i graficzne, oraz za dodatkową opłatą ściśle współpracujące z systemem zaawansowane pakiety biurowe takie jak MS. Office.

2. Windows 98
Windows 98 to wielozadaniowy, 32-bitowy system operacyjny z graficznym interfejsem użytkownika (GUI Microsoft) o kodowej nazwie Memphis. Światowa premiera tego systemu odbyła się 25 czerwca 1998 roku, natomiast polska wersja dostępna była od września 98 roku. Nie było to „wielkie bum” jak w przypadku rewolucyjnego Windows 95 o kodowej nazwie Chicago, gdy tekstowo-oknowy tryb DOS-a zastąpiony został graficznym i jednocześnie łatwiejszym w obsłudze dla użytkownika interfejsem użytkownika GUI. O Windows 98
w jednym zdaniu można by powiedzieć, że w dużej mierze opiera się on na Windowsie 95 – ma praktycznie niezmieniony interfejs użytkownika, dodano w nim więcej sterowników, wprowadzono tylko nieznaczne zmiany i poprawki względem poprzednika. Jeśli jednak przyjrzymy się dokładnie systemowi z zewnątrz jak i wewnątrz zauważymy istotne zmiany ułatwiające i usprawniające pracę a także dające nowe możliwości użytkownikowi tego właśnie systemu.
CHARAKTERYSTYKA SYSTEMU
Architektura Windows 98 wywodzi się z tej, na jakiej opierał się Windows 95, jednak wprowadzono do niej szereg istotnych udoskonaleń. Do najważniejszych możemy zaliczyć
w pełni 32-bitowy, zintegrowany system operacyjny pracujący w trybie chronionym, wyposażony w mechanizmy zwiększające niezawodność i wydajność, czyli wielozadaniowość z wywłaszczeniem i wielowątkowość oraz system obsługi plików obejmujący VFAT (wirtualny FAT do obsługi długich nazw plików), CDFS (umożliwia odnajdywanie i czytanie plików na nośnikach CD). System plików charakteryzuje
się zwiększoną wydajnością, otwartą architekturą pozwalającą na jego dalszy rozwój
oraz możliwością stosowania długich nazw plików. Pracą urządzeń sterują 32-bitowe sterowniki, z wbudowanymi mechanizmami optymalnego wykorzystywania pamięci.
Jądro systemu jest również 32-bitowe, wbudowano w nie mechanizmy zarządzania pamięcią komputera oraz wykonywalnymi procesami. Istotną cechą systemu jest odporność systemu
na wadliwe działające aplikacje. Potrafi on obronić się zabezpieczeniem przez błędnie działający program, co jest ważne przy wielozadaniowych systemach operacyjnych.

Lista nowych rozwiązań wprowadzonych w Windows 2000 jest wyjątkowo długa, a wiele z nich zasługuje na oddzielne podręczniki. Ja przedstawię najważniejsze innowacje.
Bez względu na to, czy uważasz się za przyjaciela Microsoftu , czy tez nie trudno zaprzeczyć, że Windows 2000 Professional jest najbardziej stabilna i rozbudowaną wersją Windows. Jeżeli denerwują Cię błędy i niedostatki Windows 95 lub 98, a nie zamierzasz korzystać z Linuxa, Windows 2000 będzie zapewne Twoim faworytem w komputerze do pracy.
Oficjalna europejska premiera Windows 2000 odbyła się 17 lutego 2000 r. Jednak wszyscy zainteresowani już od kilku miesięcy mogli obserwować, jak rozwija się nowy system, a to za sprawą rozdawanych przez producenta wersji beta. Ostatnie z nich, oznaczone jako RC3, praktycznie nie różnią się od wersji finalnej.
Przede wszystkim Windows 2000 ( inaczej W2k) to nie kolejna aktualizacja systemu Windows 95/98. Microsoft wyraźnie podkreśla, że jego najnowszy system operacyjny jest przeznaczony głównie dla użytkowników biznesowych. Jeśli komputera używasz częściej do pracy, Windows 2000 będzie dla Ciebie najlepszym rozwiązaniem, twoje dane będą o wiele bardziej bezpieczne niż w Win 95/98. Otrzymasz rozbudowane narzędzia zarządzania systemem oraz potężną stabilność. Z W2k ucieszysz się jeszcze bardziej jeżeli używasz notebooka, zarządzanie energią, obsługa portów USB i podczerwieni, możliwość korzystania z folderów sieciowych nawet bez podłączenia do sieci, wsparcie dla AGP, pełne plug & play.
Szczególnie zadowoleni powinni być użytkownicy komputerów przenośnych, którzy przeżyli katusze, z jakim zwykle wiąże się zainstalowanie Windows NT 4.0 na takim sprzęcie. Windows 2000 instaluje się na większości nowoczesnych komputerów przenośnych bezproblemowo i wyposażone jest w wiele wyspecjalizowanych narzędzi, takich jak synchronizacja folderów i hibernacja, polegająca na tym, że komputer zapisuje stan całej pamięci na twardym dysku, po czym się wyłącza. Ponowne uruchomienie urządzenia trwa zdecydowanie krócej niż pełna procedura startowa.
Równie przydatna będzie funkcja nazwana \\"offline files\\". Jej zadaniem jest ułatwienie pracy na komputerze przenośnym w czasie, gdy jesteśmy odłączeni od np. firmowej sieci lokalnej. Zaznaczamy tylko, do których plików, umieszczonych fizycznie na dyskach sieciowych, chcielibyśmy mieć dostęp również po odłączeniu się od sieci, a system operacyjny zatroszczy się już o ich skopiowanie i późniejszą synchronizację wszystkich wprowadzonych zmian.
Z drugiej strony, Windows 2000 wyposażono w funkcje i mechanizmy sprawiające, że z powodzeniem nadaje się do wykorzystania w celach typowo rozrywkowych. Należy do nich zaliczyć wbudowaną obsługę DirectX 7.0 czy długą listę urządzeń wykrywanych i instalowanych automatycznie przez system. Także w testach wydajności Windows 2000 nie pozwala ubiec się konkurencji. Jeśli tylko będziemy pamiętać o zwiększonym, w stosunku do Windows 98, zapotrzebowaniu na pamięć RAM, nowe okienka bez problemu poradzą sobie jako platforma dla gier. Ewentualne spowolnienia są praktycznie niezauważalne, czasami natomiast okazuje się, że zmiana systemu pozwoliła nawet poprawić wcześniejsze osiągnięcia (grafika 3D).
Pamiętając jednak o wciąż istniejących problemach z najnowszymi wersjami sterowników do popularnych akceleratorów graficznych i kart dźwiękowych oraz biorąc pod uwagę dość skomplikowaną obsługę systemu, gracze i pozostali domowi użytkownicy być może lepiej uczynią, czekając na kolejną wersję Windows, przeznaczoną dla użytkowników domowych, znaną pod kodową nazwą Millennium (Windows Me). Prawdopodobnie, pod względem wydajności w zastosowaniach multimedialnych, ta wersja okaże się zdecydowanie lepsza od Windows 2000. Podobnie zresztą, jeżeli chodzi o łatwość obsługi i zgodność z dostępnym sprzętem.

 Karty interfejsu sieci komputerowej.
Karty interfejsu sieci komputerowej (zwane także kartami NIC – Network Interface Card) są konstruowane tak, aby pasowały do typowego złącza znajdującego się na płycie głównej komputera (spotyka się także rozwiązania, w których karty siecio-we są integralnym elementem płyty głównej, jednakże zazwyczaj nie są one prefe-rowane przez administratorów). Za pośrednictwem takiej karty wysyłane są wszystkie żądania stacji roboczych do serwera. Również realizacja tychże żądań odbywa się z wykorzystaniem karty sieciowej. Wysyłanie i odbieranie żądań i odpowiedzi na nie przez sieć komputerową można porównać do czytania i zapisywania plików na lokalnym dysku twardym komputera PC.
Typowa lokalna sieć komputerowa składa się z pojedynczego kanału danych, który łączy wszystkie komputery wchodzące w jej skład. Takie rozwiązanie nazywane jest siecią komputerową o bezpośredniej transmisji danych (bez wykorzystania częstotliwości nośnej) (ang. baseband network). Oznacza to tyle, że w danej chwili mogą komunikować się ze sobą jedynie dwie karty sieciowe spośród wszystkich kart obecnych w sieci. Jeśli jeden z użytkowników sieci komunikuje się z serwerem plików, inni użytkownicy chcący robić to samo muszą czekać na swoją kolej. Najczęściej jednak takie okresy oczekiwania są niezauważalnie krótkie. Do-brze zestawiona sieć lokalna sprawia wrażenie, jakby zapewniała równoległy do-stęp do serwera plików.
Karty sieciowe Ethernet posiadają pojedyncze złącze BNC (w przypadku sieci zbudowanej z zastosowaniem cienkiego kabla koncentrycznego, o szybkości transmisji do 10 Mb/s i zasięgu do 85m), 15-igłowe złącze DB15 (w przypadku sieci zbudowanej z zastosowaniem grubego kabla koncentrycznego, o szybkości transmisji do 10 Mb/s i zasięgu do 500m), złącze, które wyglądem przypomina duże gniazdo telefoniczne oznaczane jako RJ45 (w przypadku sieci zbudowanej z zastosowaniem dwużyłowej skrętki, o szybkości transmisji do 10 Mb/s i zasięgu do l00m), lub też kombinację wszystkich trzech. Karty sieciowe Token Ring są wyposażane w 9-igłowe złącze DB9 lub złącze telefoniczne RJ45. Na rysunku 5.6 pokazano wysokowydajną kartę Token Ring posiadającą oba rodzaje wymienio-nych złączy.

 Rodzaje kart sieciowych:

 Karty sieciowe ARCnet
ARCnet jest jedną z najwcześniej opracowanych sieci komputerowych. Pierwotnie rozwiązanie to było własnością firmy Datapoint Corporation. W porównaniu z obecnie obowiązującymi standardami jest ona siecią bardzo wolną, aczkolwiek łatwą w instalacji i konserwacji. Znana jest z dużej niezawodności i łatwości loka-lizacji ewentualnych usterek. Zazwyczaj koszt instalacji sieci ARCnet jest niższy niż sieci Ethernet, ale ze względu na ostanie obniżki cen komponentów sieci Ethernet, różnica ta nie jest obecnie tak wielka jak kiedyś. Zasada działania sieci ARCnet jest podobna do funkcjonowania sieci Token Ring – z tą różnicą, że sieć ARCnet jest wolniejsza i oferuje prędkość transmisji na poziomie 2.5 Mb/s.
 

System UNIX jest wielodostępnym i wielozadaniowym systemem operacyjnym, ponieważ może obsługiwać jednocześnie wielu użytkowników i wykonywać jednocześnie wiele zadań. W wielu dużych firmach do zarządzania zasobami komputerowymi stosuje się bardzo wydajne i w dużym stopniu niezawodne komputery główne (ang. main computers) z systemami zapewniającymi pracę wielu komputerów i terminali, przy czym wszystkie istotne informacje (programy i dane) są gromadzone w centralnym komputerze. Ze względu na wymogi bezpieczeństwa danych, w systemie mogą pracować tylko zarejestrowani użytkownicy, zaś dostęp każdego z nich do swojego konta (konto to obszar pracy oraz dane pojedynczego użytkownika) jest chroniony hasłem. Jednym z najbardziej rozpowszechnionym na świecie systemem zapewniającym dobrą ochronę danych jest właśnie system UNIX.

System operacyjny Unix jest obok systemu MS-DOS i Windows jednym z najpopularniejszych obecnie systemów operacyjnych. Jest to system, który został napisany przez Kena Thompsona (a także Dennisa Ritchi'ego) w roku 1969 w AT&T Bell Laboratories i który po dotarciu na amerykańskie uniwersytety około roku 1974 był bardzo intensywnie rozwijany na wydziałach nauk komputerowych. W chwili obecnej występuje w bardzo wielu odmianach rozwijanych głównie przez producentów sprzętu komputerowego. I tak firma Sun Microsystem Ltd. sprzedaje swoją wersję Unixa pod nazwą Solaris (dawniej Sun OS), IBM – AIX, Silicon Graphics – IRIX, Digital Equipmant Corporation – Ultrix, Compaq – Tru64Unix. Istnieją także ogólnie dostępne (darmowe) wersje Unixa takie jak BSD Unix czy GNUinux. BSD Unix, to Unix rozwijany na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley i rozprowadzany w pakiecie o nazwie Berkeley System Distribution (w tym jego wersję na platformę 8086 o nazwie FreeBSD). Jądro systemu GNUinux napisał Linus Torvalds w 1991 r. i od tamtego czasu system jest stale intensywnie rozwijany przez ogromną rzeszę entuzjastów z całego świata. Poprzez sieć Internet oraz na płytach CD-ROM rozpowszechnianych jest wiele tzw. dystrybucji Linuxa (RedHat, SuSE, Caldera, Debian, itd.), czyli zestawów oprogramowania, na które składają się system operacyjny Linux oraz programy ułatwiające instalację oraz konfigurację systemu, a także cała gama programów użytkowych i narzędziowych.

W przeciwieństwie do systemu MS-DOS system Unix (a także Linux) został pomyślany i zaprojektowany jako system wielozadaniowy, wieloużytkownikowy i interaktywny. Oznacza to, że jeden bądź wielu użytkowników może równocześnie zlecać systemowi wykonanie szeregu oddzielnych zadań. W istocie system komputerowy (wyposażony w jeden procesor) nie obsługuje zleceń wszystkich użytkowników w tej samej chwili, czyli nie wykonuje wszystkich zadań naprawdę równocześnie, jak czyni to system wieloprocesorowy, lecz tylko sprawia takie wrażenie. System Unix jest bowiem systemem z podziałem czasu, w którym czas jednostki centralnej jest kolejno równo dzielony pomiędzy poszczególne zadania. Ponieważ jednostka centralna działa bardzo szybko każdy użytkownik odnosi wrażenie, że system obsługuje tylko jego zlecenia (oczywiście przy bardzo obciążonym systemie komputerowym to wrażenie znika). Zatem w każdej chwili czasu, a ściślej w trakcie ustalonego kwantu czasu, system operacyjny zajmuje się tylko jednym procesem (wykonującym się programem) pojedynczego użytkownika. Architektura systemu oraz sprzęt, który ją wspiera zapewniają ochronę integralności zasobów użytkowników oraz oddzielnych zadań, dzięki czemu setki różnorodnych procesów może się wykonywać równocześnie wzajemnie sobie nie przeszkadzając.

Układ scalony (ang. integrated circuit – IC) stanowi fizycznie wykonany mikrominiaturowy układ elektroniczny, którego część lub wszystkie elementy i ich połączenia są wytworzone we wspólnym procesie technologicznym, wewnątrz lub na powierzchni wspólnego podłoża. W czasie procesu technologicznego wytwarza się jednocześnie wiele takich struktur układowych w postaci kostek (płatków, ang. chip) półprzewodnikowych, najczęściej krzemowych, które po przetestowaniu umieszcza się w odpowiednich obudowach (znacznie większych od struktur). Obudowy te chronią struktury od szkodliwych wpływów otoczenia i ułatwiają realizację połączeń zewnętrznych. Do celów aplikacyjnych układem(modułem) scalonym nazywa się półprzewodnikową strukturę układową, umieszczoną w obudowie, z wyprowadzonymi końcówkami.

Cyfrowe układy scalone są wytwarzane wyłącznie jako układy monolityczne. Cyfrowe układy scalone, które jako elementy czynne wykorzystują tranzystory bipolarne (npn lub pnp), nazywają się bipolarnymi. Podobnie układy z tranzystorami unipolarnymi określa się jako unipolarne.

Niżej wymienione jest siedem klas cyfrowych układów scalonych, z których pierwsze cztery osiągnęły wysoki poziom technologiczny i znaczne upowszechnienie rynkowe oraz w dalszym ciągu są ulepszane jakościowo i rozszerzane asortymentowo. Nazewnictwo klas wywodzi się z terminologii angielskiej, związanej z charakterystycznymi cechami konfiguracji elektronicznej podsawowego funktora logicznego lub z użytą technologią.

Są to następujące klasy:

- TTL (ang. Transistor-Transistor Logic ) – układy TTL,

- ECL (ang. Emitter – Coupled Logic) – układy o sprężeniu emiterowym,

- MOS (ang. Metal-Oxide-Semiconductor) – układy MOS,

- CMOS (ang. Complementary MOS) – układy komplementarne MOS,

- I2 L (ang. Integrated Injection Logic) – układy iniekcyjne,

- CTD (ang. Charge Transfer Device) – układy o sprzężeniu ładunkowym,

- GaAs MESFET (ang. Gallium Arsenide Metal-Semiconductor Field-Effect

Transistor) – układy GaAs.
 

    •  Sieciach równorzędnych systemem "peer – to – peer", czyli każdy z każdym. Umożliwia to użytkownikom poszczególnych komputerów wzajemne udostępnianie zasobów ich komputerów, a także dostęp do zasobów pozostałych komputerów w sieci. Każdy system w sieci posiada taki sam status. Nie ma podporządkowania urządzeniom nadrzędnym, każda ze stacji roboczych posiada taki sam stopień kontroli nad bieżącą sesją, dysponuje osobną mocą przetwarzania oraz może kontrolować swe działania. Rozwiązanie takie ma wiele zalet, nie jest natomiast zbyt często przez administratorów sieci. Jest to spowodowane szczątkowymi możliwościami zarządzania całą siecią oraz bardzo niskim poziomem bezpieczeństwa. Mogą wystąpić problemy z odpowiednią lokalizacją transmitowanych danych, z zapewnieniem ochrony transmitowanych danych oraz z tworzeniem kopii zapasowych. Systemy operacyjne umożliwiające stworzenie tego typu sieci to: rodzina MS Windows, Artisoft, LANtastic, OS/2 oraz IBM LAN serwer.
    •  Sieciach opartych na dedykowanych serwerach. Wydzielony komputer lub większa ich ilość pełnią rolę serwera, nie wykonując innych zadań Komputer – serwer spełnia następujące zadania: przechowuje i udostępnia pliki, zarządza współdzieleniem danych oraz drukarek, zapewnia wiele funkcji związanych z zabezpieczeniem danych przed niepowołanym dostępem.
    •  Sieciach mieszanych, będących połączeniem na pewnych poziomach sieci serwerowych oraz równorzędnych.

Topologie sieci

Topologią sieci nazywamy fizyczny układ sieci. Rozumiemy przez to rodzaj rozmieszczenia jej elementów oraz połączeń między nimi a także stosowane przez węzły sieci metody odczytu i wysyłania danych. Fizyczną topologią sieci nazywamy metodę, którą przewody łączą poszczególne komputery. Logiczną topologią nazywamy przepływ danych przez sieć od jednego komputera do drugiego. Rozróżnienie to jest dosyć istotne, fizyczna i logiczna topologia sieci może się bowiem od siebie znacząco różnić. Podstawowe topologie sieci to:

    •  Pierścień
    •  Gwiazda
    •  Magistrala liniowa
 

Do stworzenia naszego systemu eksperckiego wykorzystaliśmy moduł PC SHELL pakietu SPHINX firmy AITECH, moduł CAKE i DETREEX oraz program Microsoft Visio. Uruchomienie programu następuje automatycznie po jego otwarciu.

1. DETREEX

Nasze dane zapisaliśmy do programu Excel. Pierwsza linijka zawierała oznaczenie elementów wejściowych oraz wyjściowych (we- odpowiednio dla każdego atrybutu wejściowego oraz wy- dla atrybutu końcowego). Kolejna linijka zawierała konkretne nazwy atrybutów tj. kaszel, katar, bol_w_klatce_piersiowej itd. Ostatnia kolumna zawierała atrybut CHOROBY.
Kolejne wiersze są to już odpowiedzi do powyższych atrybutów. Czyli np. dla atrybutu kaszel odpowiedz może być tak, nie, brak.
Tak przygotowany dokument zapisaliśmy jako „Tekst (rozdzielony znakami tabulacji)”. Następnie otworzyliśmy powstały dokument testowy i zapisaliśmy go jako .LRN czyli plik rozpoznawalny przez program Detreex tzw Plik uczący. Następnie kliknęliśmy przycisk z symbolem drzewa „Generuj drzewo (crtl+D)”, a potem wyświetliliśmy je.

2. PC SHELL

a. Sources : opis źródeł wiedzy. Korzystamy z źródła wiedzy what_is utworzonego za pomocą CAKE. Ma ono rozszerzenie .dbw.
sources
coto:
type what_is_file
file "choroby.dbw";
end;

b. Facets: Zawiera zbiór deklaracji oraz zbiór atrybutów.

facets
choroby:
single yes
val oneof { "Alergia oddechowa",
"Angina",
"Astma oskrzelowa",
"Astma pyłkowa", itd….}
kaszel_tn:
single yes
query "[BCZY MASZ KASZEL?"
val oneof {"Tak","Nie"};
kaszel:
single yes
query "[BJAKI MASZ RODZAJ KASZLU?"
val oneof {"Mokry","Suchy","Z odkrztuszaniem wydzieliny","Przewlekły","Uporczywy","Napadowy",
"Po położeniu się na wznak","Poranny kaszel bez powodu"};